فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پژوهش حاضر به‌منظور تدوین ابزاری استاندارد برای سنجش سواد داده‌ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی به روش توصیفی- پیمایشی انجام شده است. روش: برای تهیه‌ پرسشنامه اولیۀ سنجش نظرات دانشجویان در راستای تهیه ابزار نهایی سنجش سواد داده‌ای، منابع مرتبط در خصوص صلاحیت‌ها و شایستگی‌های دانشجویان از نظر سواد داده‌ای بررسی شده و از میان آن‌ها برخی از مهم‌ترین‌ شاخص‌ها استخراج شد. در گام بعدی، برای سنجش روایی صوری و محتوایی، سؤالات طراحی‌شده در اختیار اساتید گروه‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی و برخی از دیگر متخصصان قرار گرفت. پس از کسب حداقل‌های شاخص‌های روایی محتوایی، پرسشنامه اولیه به‌منظور بررسی پایایی، در بین 27 نفر از دانشجویان دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی توزیع گردید. ضریب آلفای کرونباخ محاسبه ‌شده برای این پرسشنامه اولیه، 91/0 بدست آمد. پس از کسب حداقل‌های شاخص‌های روایی محتوایی سؤالات، و بررسی آن از نظر شاخص پایایی، برای ابزارسازی نهایی بر مبنای نظرات دانشجویان تحصیلات تکمیلی، این پرسشنامه در اختیار 363 دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز که به شیوه نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شده بودند، قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ها و شناسایی ابعاد مهم و اساسی ابزار سواد داده‌ای، از آزمون تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد. یافته‌ها: نتیجه تحلیل عاملی داده‌های پژوهش به‌منظور طراحی و اعتبارسنجی ابزار سنجش سواد داده‌ای برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی، کاهش 20 شاخص یا متغیر به 4 عامل یا معرف شامل: درک داده؛ جمع‌آوری، سازمان‌دهی و ارزیابی داده‌ها؛ تجزیه‌وتحلیل و تفسیر داده‌ها؛ و اشتراک‌گذاری داده‌ها با ملاحظه مسائل حقوقی و استنادی است. این ساختار مجموعاً 58 درصد از واریانس سواد داده‌ای را پوشش می‌دهد و نشانگر رضایت‌بخش بودن تحلیل عاملی و متغیرهای مورد مطالعه می‌باشد. نتیجه‌گیری: با توجه به اینکه بررسی ابزار پیشنهادی، نشانگر اثربخشی آن در سنجش سواد داده‌ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی است، استفاده از آن برای سنجش سطح سواد داده‌ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌های مختلف کشور پیشنهاد می‌شود.