بررسی پیامدهای رقابت عربستان سعودی و ترکیه در بحران سوریه بر موقعیت منطقهای ایران
نویسندگان
1 گروه حقوق وعلوم سیاسی، واحدقشم، دانشگاه آزاد اسلامی،قشم،ایران
2 گروه حقوق وعلوم سیاسی ،واحدقشم،دانشگاه آزاد اسلامی، قشم ،ایران
3 گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق وعلوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران
doi
چکیده
از آغاز بحران سوریه، بازیگران منطقهای و فرامنطقهای بهدلیل موقعیت ژئوپولتیک و ژئواستراتژیک این کشور رویکردهای متنوعی اتخاذ کردهاند. در این میدان، رقابت میان ترکیه و عربستان که هر دو در مقاطعی از سقوطِ بشار اسد حمایت میکردند، بهسرعت به شکلی از تقابل راهبردی تبدیل شد که پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم مهمی برای منافع و امنیت ملی ایران داشت. ایران، که بقای رژیم اسد و تداوم خطوط لجستیکیاش به لبنان و حزبالله را بخشی از «عمق استراتژیک» خود میداند، در برابر موج حمایتهای ترکیه و سعودی از گروههای مختلف سیاسی ــ ایدئولوژیکِ مخالف، سیاستی مبتنیبر تثبیت حضور نظامی، دیپلوماسی منطقهای و تقویت شبکههای نیابتی دنبال کرد. تقابل آنکارا و ریاض در سوریه نهتنها به تفرق و رقابت میان اپوزیسیون انجامید، بلکه موقعیت ژئوپلیتیک ایران را از منظر دسترسی لجستیکی، نفوذ در سومالیِ منطقهای و هزینهٔ سیاسی ــ اقتصادی برای تهران تحت فشار قرار داد؛ در نتیجه تهران ناگزیر به بازتعریف ابزارهای خود (نظامی، سیاسی و نرم) برای حفظ جایگاه راهبردیاش در محور مقاومت شد. تحلیل حاضر با تمرکز بر پیامدهای سیاسی، امنیتی و دیپلماتیک این رقابت، نشان میدهد که تقابل عربستان و ترکیه کارکردی دوگانه برای ایران داشته است: از یکسو تهدیدی برای پیوستگی جبهههای نفوذ و از سوی دیگر فرصتهایی برای مانور دیپلماتیک و موازنهسازی منطقهای
