سنجش آسیب پذیری استان‌های ایران از تغییرات اقلیمی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد بخش اقتصاد کشاورزی دانشگاه شیراز، ایران.

2 دانشیار بخش اقتصاد کشاورزی دانشگاه شیراز، ایران.

doi
10.30495/jae.2023.28683.2280
چکیده

مقدمه: تغییر اقلیم و آسیب­پذیری ناشی از آن بویژه در کشورهای درحال­توسعه مورد تأکید قرار گرفته است. این پدیده در مورد ایران با توجه به شرایط اقلیمی آن می­تواند زمینه آسیب­پذیری بیش‌تری را فرآهم کند. در مورد ایران تنوع بالای استان­ها و تفاوت در مقدار برخورداری از امکان مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم نیازمند ارزیابی بیش‌تر می­باشد. هدف: این مطالعه با هدف سنجش آسیب­پذیری استان­های ایران و ارزیابی مقدار آمادگی آن­ها برای مقابله با آسیب­ها صورت گرفت. مواد و روش‌ها: سنجش آسیب­پذیری از راه محاسبه سه بعد شامل مواجهه، حساسیت و ظرفیت تطبیقی و با استفاده از دو روش وزن­دهی ساده و فازی انجام شد. برای هر یک از ابعاد، متغیرهای متعددی بکار گرفته شد. هم‌چنین، از تفاضل شاخص آسیب­پذیری و شاخص آمادگی، نمره نهایی یا شاخص سازگاری محاسبه شد. برای محاسبه شاخص­ها از آخرین داده­های موجود استفاده شد. یافته‌ها: بر اساس یافته­ها مشخص شد تمام استان­ها آسیب­پذیر هستند و از نگاه آسیب­پذیری تفاوت زیادی میان آن­ها مشاهده نمی­شود، اما از نظر آمادگی تفاوتی بیش‌تر مشاهده می­شود. استان­های بوشهر، چهارمحال­وبختیاری و البرز با مقدار شاخص 65/0-55/0 بیش‌ترین آسیب­پذیری را نشان دادند و استان­های ایلام، قزوین و اصفهان با مقدار عددی 45/0-35/0 دارای کم‌ترین آسیب­پذیری ارزیابی شدند. بر اساس مقادیر بدست­آمده از روش فازی، شاخص آمادگی تهران حدود 84/0 بدست آمد در حالی­که این رقم برای سایر استان­ها کم‌تر از 45/0 می­باشد. هم‌چنین، مقدار نمره نهایی یا شاخص سازگاری برای تهران 65/0 بدست­ آمد و استان­های سمنان، قزوین و اصفهان با مقدار شاخص 48/0-45/0 در رتبه های بعد قرار گرفتند.