فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: امروزه، دانشجویان و جامعه علمی در انتظار افزایش دسترسی و پشتیبانی از خدمات اطلاعاتی هستند. کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی در حال ایجاد تغییرات قابل‌توجهی برای همگام شدن با این پدیده می‌باشند. در دنیای متحول دانش و دانایی، نقش متخصصان اطلاعات نیز تغییر یافته است. برخی پژوهشگران بر این باورند که تنها راه‌حل موجود برای متخصصان اطلاعات برای غلبه بر همه مشکلات ناشی از محیط دائماً در حال تغییر در عصر دیجیتال، مدیریت تغییر است. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش نگرش مدیران به تغییر و توسعه منابع انسانی با مدیریت دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی انجام ‌شده است. روش: پژوهش حاضر از نظر ماهیت و هدف، کاربردی توصیفی و از نظر گردآوردی داده‌ها و رویکرد پیمایشی، همبستگی است. جامعه آماری پژوهش 49 نفر از مدیران کتابخانه‌های دانشگاهی استان فارس در سال 1401-1400 بوده که به روش سرشماری مشخص شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه‌های تغییر سازمانی مدل ادکار (هیات[1]، 2006) شامل ۶ بعد (مشارکت در تغییر، پشتیبانی از تغییر، مقاومت نکردن، آمادگی برای تغییر، اطلاع‌رسانی و درک ضرورت تغییر)، توسعه منابع انسانی شای[2] (2006) در 4 بعد (آموزش کارکنان، توسعه شایستگی‌ها، تسهیم اطلاعات و توانمندسازی)و مدیریت دانش لاوسون[3] (2003) در 6 مؤلفه (به‌کارگیری دانش، انتشار دانش، سازمان‌دهی دانش، ذخیره دانش، دانش‌آفرینی، جذب دانش)، در طیف لیکرت استفاده شد. روایی پرسشنامه‌ها، با سنجش روایی صوری و محتوایی، مورد تأیید قرار گرفت. نتایج حاصل از آزمون پایایی پرسشنامه‌ها به ترتیب 74/0، 81/0، 78/0 به دست آمد و مورد تأیید قرار گرفت. به‌منظور سنجش توزیع طبیعی داده‌ها، از آزمون کولموگروف- اسمیرنوف و جهت آزمون فرضیه‌های پژوهش، از ضریب بتای رگرسیونی (ضریب مسیر)، آماره t و ضریب همبستگی پیرسون، و از نرم‌افزار PLS استفاده شد. یافته‌ها: نتایج پژوهش حاکی از آن است که تأثیر نگرش به تغییر، بر توسعه منابع انسانی کتابخانه‌های دانشگاهی با ضریب مسیر 733/0 و مقدار تی 016/7، با احتمال 95 درصد معنادار است؛ به این معنی که با افزایش یک انحراف استاندارد در نگرش به تغییر، توسعه منابع انسانی کتابخانه‌های دانشگاهی به‌اندازه 733/0 انحراف استاندارد افزایش خواهد یافت. از سوی دیگر، تأثیر نگرش به تغییر بر مدیریت دانش با ضریب مسیر  0/746 و مقدار آماره تی 8/254 تأیید شد. مقدار ضریب همبستگی پیرسون بین دو متغیر ذکر شده، برابر با 0/735 بوده و با توجه به سطح معناداری 0/00 می‌توان نتیجه گرفت که همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد. مدیریت دانش همچنین تأثیر معناداری بر توسعه منابع انسانی با ضریب مسیر 0/483 و مقدار آماره تی 2/397 در کتابخانه‌های مورد بررسی داشت. با تایید تأثیر مستقیم نگرش به تغییر بر توسعه منابع انسانی، مشخص شد که متغیر مدیریت دانش، به‌صورت یک متغیر میانجی، در تأثیرگذاری مستقیم نگرش به تغییر بر توسعه منابع انسانی عمل می‌نماید. با توجه به داده‌های به‌دست ‌آمده، با احتمال 95 درصد تمامی اثرگذاری نگرش به تغییر بر توسعه منابع انسانی (0/746*0/483=0/360) از طریق میانجی‌گری مدیریت دانش صورت گرفته است. نتیجه‌گیری: این مطالعه چشم‌انداز جدیدی برای ایجاد تغییر پیش روی کتابخانه‌های دانشگاهی مورد بررسی قرار داد. کشف اثر واسطه‌ای مدیریت دانش و نگرش به تغییر و تأثیر مثبت و مستقیمی که بر توسعه منابع انسانی دارد، می‌تواند راهبرد مناسبی برای توسعه کتابخانه‌های دانشگاهی که شیوه‌های جدید ارائه خدمات به مشتریان خود را همسو با استانداردهای ملی و بین‌المللی مدنظر قرار داده‌اند، در اختیار قرار دهد. بنابر نتایج به‌دست ‌آمده و تایید همه فرضیه‌های پژوهش، توصیه می‌شود که مدیران کتابخانه‌های دانشگاهی بر مزایای ایجاد تغییر در جهت توسعه منابع انسانی و افزایش قابلیت‌ها و مهارت‌های کارکنان تأکید داشته باشند. ایجاد استراتژی برای اجرای تغییر، به‌گونه‌ای که اقدامی مثبت در جهت دستیابی به اهداف و مقاصد سازمانی باشد، نیازمند آموزش و توسعه مهارت‌های جدید و قابلیت‌های ارتقاء دانش فردی و سازمانی کلیه کارکنان کتابخانه براساس اهداف جدید و کاهش چالش‌های تغییر است، تا بتوانند به‌طور مؤثر در اجرای آن مشارکت داشته باشند.