گسترش محتوای آموزشی برنامه درسی برونر با استفاده از مهارت‌های سواد اطلاعاتی و تفکر انتقادی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

doi
10.22091/stim.2023.8922.1904
چکیده

هدف: شناسایی، دسترسی و ارزیابی محتوای درسی، همراه با مهارت استخراج، استدلال و استنتاج، منجربه سازماندهی و نحوه صحیح ارائه مطالب در تدریس می‌شود. در این راستا، هدف پژوهش حاضر، گسترش محتوای آموزشی برنامه درسی برونر با استفاده از مهارت‌های سواد اطلاعاتی و تفکر انتقادی است. روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، بنیادی بوده و با روش تحلیل محتوای کیفی قیاسی، با رویکرد جهت‌دار انجام شده است. داده‌های پژوهش طی شش مرحله از طریق مطالعه اسناد کتابخانه‌ای گردآوری شده است. روایی پژوهش حاضر صوری محتوایی بوده و پایایی بر مبنای قابلیت اعتبار، با استفاده از متون و اسناد کتابخانه‌ای؛ و قابلیت اعتماد، با شرح مبسوط مراحل و تحلیل اطلاعات؛ و همچنین اصل تاییدپذیری با حفظ مستندات مربوط به مراحل مختلف پژوهش؛ و در نهایت با اصل قابلیت، درصدد انتقال نتایج پژوهش به‌طور دقیق و جز به جز آمده است. یافته‌ها: مهارت تشخیص نیازهای اطلاعاتی و مهارت توانایی تحلیل، فراگیران را در پاسخ به سوال و سوال‌های غیرمعمول در محتوا، توانمند می‌سازد. مهارت دستیابی به اطلاعات مورد نیاز و مهارت توانایی استنباط، باعث تشویق فراگیران به مسئله‌سازی می‌شود، و با توجه به مفاهیم قبلی، درس را شروع می‌کنند. مهارت معیارهای نقد و ارزیابی منابع اطلاعاتی، و مهارت استدلال استنتاجی برای ارائه مفهوم جدید، به گونه‌ای برجسته و مشخص، محتوا را از ساده به پیچیده تبدیل می‌کند. مهارت استفاده بهینه از منابع اطلاعاتی و مهارت استدلال استقرایی موجب درک مفهوم فراگیران شده و با استفاده از اصل کشف تشابه و تضاد، به حدس زدن عملی تشویق می‌کند. مهارت رعایت مبانی قانونی و اخلاقی استفاده از اطلاعات، و مهارت ارزشیابی، موجب تهییج آگاهی در فراگیران شده و زمینه را برای فعال بودن، مشارکت و کارِ گروهی، خودراهبری و استقلال فراهم می‌سازد. نتیجه‌گیری: فراگیران در فرآیند یادگیری براساس موارد چهارده‌گانه تدوین محتوای آموزشی برنامه درسی برونر با مهارت‌های سواد اطلاعاتی و تفکر انتقادی، رابطه بیشتری بین اجزاء اطلاعاتی که در ذهن دارند، برقرار می‌کنند. این امر موجب درک بیشتر، یادگیری عمیق‌تر و دستیابی به مطالب و مفاهیم جدید می‌شود. پیشنهاد می‌گردد، تدوین محتوای آموزشی برنامه درسی برونر، با استفاده از مهارت‌های تفکر انتقادی و سواد اطلاعاتی، بسط و گسترش معنایی پیدا کند.