فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف پژوهش حاضر ارائه و اعتبارسنجی الگوی پیشنهادی مدیریت دانش و همچنین بررسی وضعیت مدیریت دانش در واحدهای علم‌سنجی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور است. آگاهی از اینکه دانش چگونه خلق و اداره می‌شود، مؤلفه‌های مدیریت دانش در این واحدها کدام است، چه الگوی مدیریت دانشی برای واحدهای علم‌سنجی دانشگاه‌های علوم پزشکی مناسب است، آیا الگوی پیشنهادی از اعتبار لازم برخوردار است؟ و اینکه وضعیت واحدهای علم‌سنجی در مدیریت دانش و مولفه‌های آن چگونه است، ضروری به نظر می‌رسد. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است و با روش توصیفی پیمایشی انجام شد. ابزار گردآوری داده‌‌ها پرسشنامۀ محقق‌ساخته بود که براساس الگوی پیشنهادی در سوال اول پژوهش، 5 مولفه مدیریت دانش شامل مؤلفه‌های شناسایی (18 گویه)، کسب (11 گویه)، کاربرد (9 گویه)، ثبت (6 گویه) و ارائه (8 گویه) در طیف لیکرت تنظیم شد. جامعه مورد مطالعه، کلیه مدیران و کارکنان مرتبط با واحد علم‌سنجی در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور بود. با بررسی وب‌سایت واحدهای فعال علم‌سنجی در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، تعداد 164 نفر مشغول به کار شناسایی شدند. براساس جدول مورگان، تعداد نمونه مورد نیاز 115 نفر تعیین شد، که به‌صورت تصادفی طبقه‌‌ای انتخاب شدند. تعداد 84 پرسشنامه‌‌ تکمیل شده، دریافت گردید. نظر به اینکه نرخ بازگشت پرسشنامه‌ها بالای 70 درصد بود، تحلیل داده‌ها بر روی 84 پرسشنامه انجام شد. به منظور سنجش اعتبار پرسشنامه، از روش اعتبار محتوا استفاده شده است. در پژوهش حاضر پس از تدوین پرسشنامه، به منظور اعتباریابی آن از نظرات هفت نفر از متخصصان شامل: چهار عضو هیأت علمی و سه نفر متخصصان و نویسندگان مقالات در این حوزه، استفاده شد. در بخش اعتباریابی نیز روایی از طریق تحلیل عاملی تأییدی بررسی گردید. همچنین پایایی این پژوهش از روش محاسبه همبستگی درونی‌‌ (آلفای کرونباخ) با کمک نرم‌‌افزار اس.‌پی.‌اس.‌‌اس. محاسبه شد و مقدار آن برای کل پرسشنامه 949/0 به‌دست آمد. تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار پی.‌ال.‌اس. برای اعتباریابی مدل و نیز از آزمون‌های تی‌تک نمونه‌ای و دوجمله‌ای برای بررسی وضعیت مؤلفه‌های مدیریت دانش استفاده شد. یافته‌ها: الگوی پیشنهادی مدیریت دانش در واحدهای علم‌سنجی دانشگاه‌های علوم پزشکی شامل پنج مؤلفه شناسایی (12 گویه)، کسب (10 گویه)، کاربرد (هشت گویه)، ثبت (پنج گویه) و ارائه (هفت گویه) تدوین شد. آزمون مدل اندازه‌‌گیری شامل آزمون پایایی (پایایی متغیرهای مشاهده‌‌پذیر، پایایی مرکب، و آلفای کرونباخ)؛ آزمون روایی (شامل روایی همگرا، و روایی واگرا)؛ و آزمون کیفیت مدل اندازه‌‌گیری دارای اعتبار بود و تأیید شد. برای متغیر مدیریت دانش و دو مؤلفه شناسایی و کسب دانش، سطح معناداری آزمون کولموگروف اسمیرنوف بزرگ‌تر از 05/0 بود، بنابراین، کجی داده‌ها معنادار نبوده و داده‌ها نرمال بودند؛ لذا، از آزمون تی ‌تک متغیره برای بررسی وضعیت آنها استفاده شد. برای مؤلفه‌های کاربرد، ثبت و ارائۀ دانش، داده‌ها نرمال نبوده و از آزمون دو جمله‌ای استفاده گردید. نتایج آزمون تی تک متغیره و آزمون دو جمله‌ای نشان داد که از نظر آماری وضعیت متغیر مدیریت دانش و مؤلفه‌های شناسایی دانش، کسب دانش و کاربرد دانش بیشتر از حد متوسط (عدد 3) است و برای دو مؤلفۀ ثبت و ارائۀ دانش، آزمون معنادار نیست و در حد متوسط (عدد 3) است. با توجه به اینکه مدیریت دانش در سازمان‌های ایرانی سابقه چندانی ندارد، اکثر پژوهش‌ها وضعیت مدیریت دانش و مؤلفه‌های آن در سازمان‌های ایرانی را در وضعیت متوسط و نامناسب گزارش کرده‌اند. با این حال، نتیجه‌ای که در این پژوهش به دست آمد نشان داد که وضعیت مؤلفه‌های مدیریت دانش شامل شناسایی دانش، کسب دانش و کاربرد دانش در حوزه علم‌سنجی، متوسط به بالا است، اما در مؤلفه ثبت و ارائه دانش میزان آنها کمتر بوده است. نتیجه‌گیری: مدل پیشنهادی مدیریت دانش در واحدهای علم‌سنجی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور شامل 5 مولفه شناسایی، کسب، ثبت، کاربرد و ارائه دانش است که به عنوان مرجع و الگویی می‌تواند در سایر دانشگاه‌ها نیز پیاده‌سازی شود.