فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: همزمان با تحولات قرن بیستم و فرایند جهانی‌شدن در عصر حاضر، فناوری اطلاعات و ارتباطات، امکان ظهور جامعه شبکه‌ای را فراهم آورده است. جهان جدید به‌صورت شبکه‌ای درآمده که بافت اصلی آن را اطلاعات و نظام ارتباطات الکترونیک تشکیل می‌دهد. ‌تغییر ماهیت مراودات اجتماعی به شکل جوامع مجازی، باعث پیدایش نوعی ناامنی ‌اجتماعی و جرایم و بزهکاری‌های ‌جدید در فضاهای مجازی شده است. به‌تدریج با گسترش فناوری اطلاعاتی و ارتباطی، به‌ویژه اینترنت و متعاقباً گسترش نوع تهدیدات و مخاطرات مرتبط با آن، مفاهیم امنیت اطلاعات، امنیت سیستم‌های اطلاعاتی و امنیت سایبری نیز توسعه یافت. همانگونه که در جنگ، به سربازان رفتار صحیح مقابله با انواع خطرها را آموزش می‌دهند، دنیای اطلاعات با وجود هکرها و حملات سایبری، یک میدان جنگ واقعی است و کارشناسان امنیت اطلاعات می‌بایست همانند یک سرباز خبره، رفتار صحیح مقابله با حملات سایبری را بشناسند. پژوهش کاربردی- توسعه‌ای حاضر، با رویکرد رسیدن به شاخص‌های اساسی برای طراحی الگوی رفتاری صحیح کارشناسان امنیت اطلاعات در مواجه با تهدیدات سایبری انجام شده است. روش: در این پژوهش با هدف و رویکرد کاربردی- توسعه‌ای، به کمک روش فراترکیب و کیفی- کمّی (متوالی- اکتشافی)، ابتدا به روش کتابخانه‌ای، از 270 منبع اولیه، 112 منبع غربال شده و به‌عنوان محور کار قرار گرفت، و به‌منظور شناسایی مؤلفه‌های امنیت سیستم‌های اطلاعاتی، از تکنیک هفت ‌مرحله‌ای باروسو و ساندلوسکی(2007) استفاده شده است. 142 شاخص از اسناد غربال شده احصاء گردید و پس از خوشه‌بندی شاخص‌ها به کمک نرم‌افزار رپید ماینر، ابعاد و مولفه‌های پژوهش مشتمل بر 5 بعد و 17 مؤلفه استخراج شد. سپس به کمک روش دلفی دومرحله‌ای، با استفاده از دو گروه 15 نفره از خبرگان، سؤالات، ارزش‌سنجی و روایی‌سنجی شده و پس از اتمام بخش کیفی، وارد مرحله کمّی یا اکتشافی شده و یک دعوتنامه و پرسش‌نامه با 125 شاخص تأیید شده، آماده گردید و برای 156 کارشناس امنیت اطلاعات ارسال شد. با دریافت 111 پرسش‌نامه کامل، به دلیل اینکه مطابق رابطه کوکران، حداقل حجم جامعه آماری برابر 111 نفر است، جمع‌آوری پرسش‌نامه‌ها پایان یافت و فرایند تحلیل به کمک نرم‌افزارهای اس.پی.اس.اس. و متلب آغاز شد. یافته‌ها: در این پژوهش بعد «تهدیدات امنیتی» با وزن 0.983 بالاترین وزن بار عاملی را از بین سایر ابعاد داشته و مؤلفه «خسارت‌های غیرعمدی» از میان سایر مولفه‌های بعد «تهدیدات امنیتی»، بالاترین وزن را داشته است. «آسیب‌پذیری‌های امنیتی» با وزن بار عاملی 0.979 رتبه دوم، «عوامل فرایندی» با وزن بار عاملی 0.975، رتبه سوم، بعد «عوامل انسانی» با وزن بار عاملی 0.970 رتبه چهارم، و در نهایت بعد «عوامل فنی» با وزن بار عاملی 0.920 رتبه آخر را به خود اختصاص داده است. باوجود اینکه بعد «عوامل فنی» در مجموع پایین‌ترین امتیاز و وزن‌دهی را کسب کرده است؛ ولی در همین بعد، بالاترین وزن بار عاملی را مولفه‌های «رمزنگاری» و «تجهیزات» با امتیاز 0.978 به خود اختصاص داده و پایین‌ترین امتیاز را مولفه‌های «پایش» با وزن 0.88 و «برنامه‌ریزی» با وزن 0.84 به خود اختصاص داده است. نتیجه­ گیری: برخلاف پنداشت اکثر شرکت‌های داده‌محور مبنی بر اینکه بعد «عوامل فنی» را رتبه اول در امنیت اطلاعات می‌پندارند؛ ولی از نتایج به‌دست‌ آمده این پنداشت نقض گردید و اهمیت الگوی رفتاری کارشناسان امنیت اطلاعات احراز شد که ناشی از قوانین، ساختار سازمانی، فرهنگ ‌سازمانی و آموزش است. در نهایت، به کمک وزن مؤلفه‌ها و شاخص‌های به‌دست‌ آمده، پس از رتبه‌بندی و اولویت‌بندی مولفه‌ها و مشخصه‌ها، پیشنهاد‌هایی برای اصلاح الگوی رفتاری کارشناسان امنیت اطلاعات ارائه شد.