تأثیر اندیشه رنه دکارت در پیدایش سکولاریسم مدرن و تضعیف نهاد دین

نویسندگان

1 دکتری، فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

2 استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، قم، ایران.

3 کارشناسی ارشد، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22034/riet.2022.11291.1114
چکیده

هدف از پژوهش حاضر تبیین تأثیر اندیشه‌های رنه دکارت در پیدایش سکولاریسم مدرن و در نتیجه تضعیف نهاد دین در جامعه است تا از این طریق تأثیر فلسفه دوره مدرن بر پیدایش سکولاریسم و تضعیف جایگاه معارف دینی برجسته شود. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و اطلاعات به دست آمده از آثار مستقیم دکارت و هم‌چنین مفسران برتر آثار وی استخراج شده است. نتایج نشان می‌دهد که دکارت با ارائه برخی از آموزه‌های فلسفی به پیدایش سکولاریسم در دوره مدرن یاری رسانده است. این آموزه‌ها را می‌‌توان در سه مورد یافت: نخست، او در فلسفه خود فقط به تصوری از خدا استناد می‌کند و آن را ضامن شناخت انسان معرفی می‌کند. دوم، با جایگزین ساختن ذهن متفکر به جای نفس، انسان را تنها بهره‌مند از خرد جزئی می‌داند که فقط به سود این‌جهانی می‌اندیشد و از این طریق نقش وحی در هدایت انسان نادیده گرفته می‌شود. بر این اساس، ذهن کارکردی جز تعقل ندارد و مبدأ حیات بودن نیز از آن سلب می‌شود. سوم؛ مرگ نیز جدایی روح از بدن نیست، بلکه از کار افتادن یکی از اندام‌های بدن ماشینی است. بوضوح روشن است این آموزه ها نتیجه ای جز تضعیف جایگاه معرفت دینی ندارد.