نقش کتابخانهها و کتابداران در طراحی و ایجاد مخزن دانش سازمانی
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه قم، قم، ایران.
2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه قم، قم، ایران
3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22091/stim.2023.8404.1823چکیده
هدف: با توجه به هدف مخزن دانش سازمانی برای مدیریت و انتشار یافتههای علمی جامعه دانشگاهی، نتایج پژوهشها نشان میدهد طراحی و ایجاد مخازن دانش سازمانی حاصل کار و فعالیت بخشهای مختلف یک سازمان است. کارکنان کتابخانه دانشگاه میتوانند نقش مهمی در برقراری ارتباط با اعضای هیئت علمی ایفا کرده و با مشارکت خود، فرصتهای جدیدی در تولید علم خلق نمایند. آنها میتوانند همراه با متخصصان کامپیوتر و نرمافزار و مدیران مخازن دانش سازمانی، مسئول طراحی، ارزیابی و نگهداری فرآیندهای خروجی مجموعههای دیجیتالی باشند. به همین علت، یکی از وظایف و رسالتهای اصلی کتابداران کتابخانههای دانشگاهی، مدیریت دانش و به طور اخص راهاندازی و مدیریت مخزن دانش سازمانی دانشگاهی است. در این راستا، هدف پژوهش حاضر بررسی نقش کتابخانههای دانشگاهی در طراحی و ایجاد مخزن دانش سازمانی است.روش: با استفاده از روش کتابخانهای یا روش اسنادی، در ابتدا با مرور پژوهشهای انجام شده درباره مخزن دانش سازمانی، پس از بیان تعریف و ضرورتهای ایجاد آن در دانشگاهها، با توجه به هدف پژوهش به نقش کتابخانهها و کتابداران کتابخانههای دانشگاهی به عنوان کارکردی جدید، در ایجاد و گسترش مخزن دانش سازمانی پرداخته شده است.یافتهها: کتابخانههای دانشگاهی با توجه به ماهیت کارشان در سازماندهی اطلاعات، کاربرد فراداده، آشنایی با حقمولف و مجوزهای دسترسی آزاد، نقش مهمی در مدیریت دانش و اطلاعات دارند. همچنین کتابداران کتابخانههای دانشگاهی به دلیل ارتباط مستقیم با منابع تولید دانش در دانشگاهها، همچون اساتید، دانشجویان و پژوهشگران، میتوانند نقشی اساسی در جلب مساعدت نویسندگان برای ارائه مطالب خود به مخازن دانش داشته باشند. از طرفی، با کمک به برندسازی دانشگاه در بین متخصصان و افزایش رویتپذیری آثار پژوهشی و در نتیجه افزایش میزان استناد و ضریب تاثیر آثار پژوهشی، به عنوان دستاوردهای راهاندازی مخزن دانش سازمانی، نقشی اساسی در این موضوع داشته باشند. علاوهبر این، تعامل نزدیک کتابداران دانشگاهی با کاربران کتابخانه، به خصوص پژوهشگران، اساتید و دانشجویان در جستجوی اطلاعات، به تسهیل انتقال اطلاعات به مخزن دانش کمک خواهد کرد.نتیجهگیری: بنابراین، تجربیات کتابداران کتابخانههای دانشگاهی در جستجو و استفاده از طیف گستردهای از پایگاههای داده، میتواند در طراحی رابطهای کاربری برای نرمافزارهای مخزن دانش سازمانی و همچنین آموزش پژوهشگران برای بارگذاری پژوهشهای خود در مخزن دانش سازمانی و جستجوی موثر و بازیابی آنها موثر باشد. هرچند بسیاری از دانشگاهیان و محققان، رغبت کمتری به سپردن آثار خود به مخازن دانش سازمانی دارند، اما لازم است ریشه این نوع عدم مشارکتها مورد مطالعه دقیق قرار گرفته و با برقراری ارتباط با مسئولین دانشگاهها، زمینههای لازم برای ایجاد اینگونه مخازن علمی فراهم گردد. راهاندازی اینگونه مخازن، دسترسی به دانش تولید شده در دانشگاههای کشور را آسانتر کرده و زمینه لازم را برای مخازن دانش سازمانی دانشگاههای سراسر کشور را فراهم میسازد.