فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: به منظور کاربردی شدن دانش تولید شده در دانشگاه‌‌ها، جریان یافتن این دانش به خارج از این محیط، به ویژه محیط‌‌های صنعتی، فعالیتی مهم و حائز است. ابزارهایی که این جریان را میسر می‌‌سازند، تحت عنوان کانال‌‌های جریان دانش شناخته می‌‌شوند. عدم آشنایی با این کانا‌‌ل‌‌ها و ویژگی‌‌های آنها می‌‌تواند موجب ناکامی در نیل به هدف غایی این ارتباط شود. با توجه به ویژگی‌‌های منحصربه‌فرد هر کدام از این کانال‌‌ها، ابزاری که بتواند با شاخص‌‌های مشخص، جنبه‌های متفاوت این جریان را نشان دهد، ضروری به نظر می‌‌رسد. از این‌رو، هدف پژوهش حاضر مطالعه کانال‌های جریان دانش میان دانشگاه و صنعت است.روش: این پژوهش با رویکرد علم‌سنجی و با تکنیک تحلیل هم‌رخداد واژگان و همچنین مرور روایتی انجام شده است. با استفاده از رویکرد مرور روایتی، مهم‌‌ترین پایگاه‌‌های اطلاعاتی بین‌المللی مورد جستجو قرار گرفتند، و به عنوان چارچوب نظری به‌کار گرفته شدند. در مرحله دوم، با رویکرد علم‌سنجی انجام شده و به منظور کشف ارتباطات و مهم‌‌ترین واژگان و نقشه علمی شکل‌ گرفته از ارتباط بین واژگان، از فن هم‌رخداد واژگان استفاده شد. به این صورت که واژگان «صنعت و دانشگاه» با واژه «کانال» و دیگر واژه‌‌های هم‌ردیف با کانال که در متون استفاده شده بود، به‌صورتuniversity AND industry AND (channel OR transfer OR spillovers OR flow OR dissemination)در فیلد Topic در پایگاه وب آو ساینس به عنوان یکی از معتبرترین پایگاه‌‌های استنادی جستجو شد. بازه زمانی از 1975 تا 27 نوامبر 2022 بود و جستجو در مجموعه هسته[1] وب آو ساینس انجام شد. با این استراتژی جستجو، در مجموع 5178 مدرک بازیابی شد. به منظور ترسیم نقشه هم‌رخداد واژگان، از نرم‌افزار وس ویور[2] استفاده شد و به منظور داشتن نقشه‌ای قابل تحلیل، با اعمال آستانه حداقل 50 رخداد، 86 واژه به مرحله تحلیل و ترسیم نقشه هم‌رخدادی وارد شدند.یافته‌‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که کانال‌‌های انتقال دانش بین دانشگاه و صنعت، جنبه‌‌های مختلفی را شامل می‌شود. این کانال‌ها ممکن است رسمی، غیررسمی یا ترکیبی باشند. همچنین جریان دانش بین صنعت و دانشگاه می‌‌تواند هدفمند یا بدون هدف باشد که در صورت هدفمند بودن دوسویه، و در حالت بدون هدف، یک‌سویه خواهد بود. این دانش می‌تواند عیان یا نهان باشد. در کانال‌‌های انتقال دانش مسائلی مانند تجاری‌‌سازی یا هزینه سودمندی و برگشت مالی نیز مورد توجه بوده است. همچنین این کانال‌‌ها و انتقال دانش بین دانشگاه و صنعت، به نوعی سرمایه اجتماعی در نظر گرفته می‌‌شود. بررسی ارتباط بین صنعت و دانشگاه از جنبه‌‌های علم‌سنجی و براساس نقشه هم‌رخداد واژگان هم نشان داد که مباحثی همچون عملکرد و تأثیر همکاری‌‌ها، انتقال دانش، تریپل هلیکس، صنعت، انتقال فناوری، دانش، کارآفرینی و تحقیق و توسعه، از مهم‌‌ترین مفاهیم استخراج شده بوده‌‌اند. نقشه علمی و خوشه‌‌های شکل‌گرفته نشان‌دهنده اهمیت موضوع کانال‌‌های جریان دانش صنعت و دانشگاه از سوی پژوهشگران بوده است و در این بین تأثیر همکاری‌‌ها در انتقال دانش اهمیت دارد. در مجموع چهار خوشه موضوعی در نقشه هم‌رخداد واژگان تحلیل شده، تشکیل شد.نتیجه‌گیری: کانال‌‌های بین دانشگاه و صنعت در پژوهش‌‌های مختلف مورد توجه بوده و تشکیل خوشه‌‌های موضوعی نیز نشان‌دهنده‌ این اهمیت است. تنوع میان کانال‌‌ها نشان می‌‌د‌‌هد که بررسی جامع و مانع ارتباطات میان دانشگاه و صنعت، نیازمند استفاده از شاخص‌‌های زیادی است.