فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وقوع انقلاب اسلامی که در واقع گذر از دولت پهلوی به حکومت جمهوری اسلامی ایران بود، نخستین تجربة منحصر به فردی است که موجب تشکیل نظام سیاسی اسلامی و پیوند دولت و جامعه شد. هدف پژوهش حاضر تاملی پیرامون مناسبات دولت و جامعه در دهه اول انقلاب است که با استفاده از روش پژوهش توصیفی- تحلیلی و براساس منابع کتابخانه ای به دنبال پاسخگویی به این سوال است که نهادهایی که در برهه انقلابی شکل گرفتند چگونه در بازتولید رابطه دولت و جامعه تاثیرگذار بودند؟ ؟ بر این اساس سه نهاد حمایتی، خدماتی و بهداشتی ( کمیته امداد امام خمینی (ره)، جهادسازندگی و خانه های بهداشت) و دو عرصه مشارکت سیاسی و نظامی ( انتخابات و دفاع مقدس) مورد مداقه و بررسی قرار گرفتند. یافته ها: نهادهای ذکر شده زاییده گفتمان انقلاب بودند و از آنجایی که دولت خود را برخواسته از اراده جمعی مردم می دانست، در پی آن بود تا نسبت خود با جامعه را تعین بخشد. این نسبت تنها با حضور جامعه در صندوق های رای خلاصه نمیشد بلکه دولت با شکل گیری نهادهای تازه تاسیس زمینه را برای انجام خدمات رفاهی، حمایتی، بهداشتی و ... فراهم نمود. دولت در پی آن بود تا مناسبات میان خود و جامعه را در چند بُعد تقویت کند و به آنها نمود عینی بخشد. از آنجایی که پایگاه اجتماعی دولت در طبقات پایین جامعه و مناطق حاشیه ای بود، بخش مهمی از این نهادها را با هدف تقویت این طبقه ایجاد کرد. هرچند که هدف از شکل گیری این نهادها از طرف دولت اعمال یک رابطه از بالا به پایین جهت ایجاد رابطه منسجم و پایدار در دهه اول انقلاب با جامعه بود. اما انتخابات و دفاع مقدس که با حضور جامعه به سرانجام رسید از پایین به بالا و برخاسته از امر اجتماعی جهت پیوند با ساخت قدرت بود.