فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: یکی از علل ناکامی در خصوص توسعه شهرهای دانش‌‌بنیان، درک ناقص از ابعاد و عوامل این نوع توسعه، همراه با ضعف اساسی در تعیین اولویت‌‌های راهبردی برنامه‌‌ها و تصمیمات تخصیص منابع می‌‌باشد. معرفی و تبیین الگوی توسعه دانش‌‌بنیان برای شهرها به‌‌صورت پویا و یکپارچه، یکی از دستاوردهای اصلی موضوع پژوهش حاضر می‌‌باشد که در آن ارکان توسعه دانش‌‌بنیان با رویکردی اثربخش و تاثیرگذار، با اتکاء بر اندیشه‌‌های متخصصان این حوزه تشریح و تبیین شده است. کاربرد دانش یکی از منابع کلیدی پایدار نمودن رشد و توسعه است و در مباحث رشد و توسعه کشورها، دانش به‌‌عنوان مزیت رقابتی برای مباحث اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی به‌‌شمار می‌‌آید. بنابراین، توسعه شهرهای دانش‌‌بنیان، رویکردی است که کاربرد دانش و اطلاعات در آن اهمیت بالایی داشته و اقتصاد، تولید، اشتغال و رشد همه‌‌جانبه مبتنی بر آن شکل گرفته و سرمایه‌گذاری در حوزه‌‌های مرتبط با دانش، مورد توجه کشورهای توسعه‌‌یافته قرار گرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی مولفه‌‌های توسعه شهرهای دانش‌‌بنیان انجام شده است. روش‌: واحد مطالعه این پژوهش شامل: متخصصین و کارشناسان مطلع نسبت به موضوع پژوهش می‌‌باشند که با روش نمونه‌‌گیری گلوله برفی یا زنجیره‌‌ای که یک روش نمونه‌‌گیری غیراحتمالی بوده، و برای مواقعی است که واحدهای مورد مطالعه به‌‌راحتی قابل شناسایی نباشند، انجام شده است. دلیل استفاده از این روش آن بود که واحدهای مورد مطالعه بسیار کمیاب بوده و بخش کوچکی از جامعه آماری را تشکیل می‌‌دادند. حجم نمونه با استفاده از نمونه‌‌گیری اشباعی یا قضاوتی (هدفمند) انتخاب شدند و محققین بعد از مصاحبه با 32 نفر، به اشباع نظری دست یافتند، اما برای اطمینان، مصاحبه را تا 38 نفر ادامه دادند. گردآوری داده‌‌ها با استفاده از مصاحبه نیمه‌‌ساختار یافته انجام شد. یافته‌‌ها: داده‌‌های به‌‌دست آمده از مصاحبه، در خصوص سوال اصلی پژوهش مبنی بر شناسایی ابعاد و مولفه‌‌های توسعه شهرهای دانش‌‌بنیان، بعد از مقوله‌‌بندی و کدگذاری، تحلیل مضمون شده و تعداد پنج مقوله برای توسعه شهرهای دانش‌‌بنیان استخراج شد که عبارتند از: اقتصاد دانش‌‌بنیان با پنج مولفه شامل: توسعه صنایع پیشرفته؛ نظام تشویقی و حمایتی؛ ایجاد بازار سرمایه دانشی؛ اقتصاد هوشمند؛ کسب‌‌وکارهای هوشمند؛ حکمرانی هوشمند با چهار مولفه شامل: ایجاد دولت توسعه‌‌گرا؛ آزادی‌‌های اطلاعاتی؛ توسعه دولت الکترونیکی؛ توسعه زیرساخت فناوری؛ جامعه دانش‌‌بنیان با چهار مولفه شامل: آگاهی‌‌های مدنی؛ مردم هوشمند؛ آموزش دانش‌‌بنیان؛ جامعه اطلاعاتی؛ ارتقای دانش مدیریت توسعه با چهار مولفه شامل: سازمان‌‌های دانش‌‌بنیان؛ توسعه شهرهای دانشی؛ توسعه پایدار؛ توسعه نظام فنی و اجرایی و سیاستگذاری دانش و فناوری با پنح مولفه شامل: تجاری‌‌سازی دانش؛ مراکز تحقیق و توسعه؛ ترویج علم و فناوری؛ نظام ملی نوآوری؛ توسعه مدیریت دانش. عوامل کلیدی موفقیت در ایجاد و توسعه شهرهای دانش‌‌بنیان شامل: توسعه مراکز تحقیق و توسعه و پارک‌‌های علم و فناوری؛ توجه به صنایع های‌‌تک؛ توجه به مدیریت دانش؛ تقویت سرمایه‌‌های انسانی دانشی؛ توسعه زیرساخت‌‌های فناوری؛ ایجاد الگوی ملی نوآوری؛ توسعه اقتصادهای هوشمند و دانش‌‌بنیان؛ توسعه زیرساخت حکمرانی هوشمند؛ توسعه کسب‌‌وکارهای شبکه‌‌ای می‌‌باشد. پیشنهاد می‌‌شود مدیران نسبت به، ایجاد قطب‌‌های دانش و فناوری؛ توسعه زیرساخت‌‌های فناوری؛ توسعه نظام‌‌های حمایتی؛ ایجاد و توسعه کارآفرینی دانش‌‌بنیان و مدیریت دانش‌‌بنیان، اقدامات لازم را انجام دهند. عوامل کلیدی موفقیت در ایجاد و توسعه شهرهای دانش‌‌بنیان شامل: توسعه مراکز تحقیق و توسعه؛ توسعه پارک‌‌های علم و فناوری؛ توجه به صنایع های‌‌تک (تکنولوژی بالا)؛ گسترش مدیریت دانش در امور مختلف؛ تقویت سرمایه‌‌های انسانی دانشی؛ گسترش و توسعه زیرساخت‌‌های فناوری‌‌های نوین ارتباطی و اطلاعاتی؛ ایجاد الگوی ملی نوآوری؛ توسعه شبکه‌‌های فنی و علمی ملی؛ توجه به توسعه زیرساخت لازم برای کسب‌وکارهای شبکه‌‌ای و هوشمند و موارد دیگر می‌‌باشد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که برای توسعه شهرهای دانش‌‌بنیان، توجه به مولفه‌‌های: مولفه‌‌های حکمرانی دانش و مدیریت آن، کارکنان متخصص دانشی، کسب‌‌وکارهای هوشمند؛ حکمرانی هوشمند و توسعه دولت توسعه‌‌گرا و ارتقای آزادی‌‌های اطلاعاتی؛ ایجاد جامعه دانش‌‌بنیان؛ ارتقای دانش مدیریت توسعه؛ تجاری‌‌سازی دانش؛ توسعه مدیریت دانش و ترویج علم و فناوری؛ و ایجاد بازارهای سرمایه دانشی، ضروری است.