تحلیل محتوای کتاب‌های فارسی دورۀ ابتدایی براساس میزان توجه به مؤلفه‌های تربیت اخلاقی

نویسندگان

1 استادیار، گروه معارف اسلامی ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 مربی، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، قم، ایران

doi
10.22034/riet.2022.10400.1083
چکیده

هدف ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮرﺳﻲ و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻴﺰان توجه ﺑـﻪ مؤلفه‌های تربیت اخلاقی در کتب فارسی مقطع ابتدایی است. روش پژوهش، تحلیل محتوای مقوله‌ای و واحد تحلیل، متن، اشعار و تصویر می‌باشد. جامعه آماری پژوهش نیز کتاب‌های فارسی مدارس پایه اول تا ششم ابتدایی سال1399-1400 بوده و رویکرد پژوهش، کاربردی است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از شاخص‌های آمار توصیفی فراوانی و درصد استفاده شده است. مؤلفه‌های انتخاب شده عبارتند از سخن نیکو گفتن، وطن دوستی، پرهیزگاری و تقوا، قناعت، نکوهش هوی و هوس‌های نفسانی، کرامت انسانی و عزّت ‌نفس، محبت و مهرورزی، صبر و بردباری، دوری از تکبّر و خودپسندی و طبیعت‌شناسی. ﻧﺘﺎﻳﺞ نشان داد که در ﻛﺘﺎب‌های فارسی دورۀ ابتدایی به مؤلفه‌های طبیعت‌شناسی و محبت و مهرورزی بیشترین توجه و به مؤلفه نکوهش هوا و هوس نفسانی توجه نشده و نمود عینی ندارد. در پایه ششم نیز مؤلفه‌های وطن دوستی و طبیعت‌شناسی بیشترین نمود، و صبر و بردباری کم‌ترین نمود را دارند. در مجموع باید گفت که تأکید کتاب‌های فارسی دورۀ ابتدایی در وهله اول متناسب با شرایط سنّی دانش‌آموزان، بر پرورش روحیه عاطفی و آشنایی با طبیعت بوده و پرورش مهارت‌های کنترل هوا و هوس نفسانی از اولویت دوم و کم‌تری برخوردار است.