فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: برای رقابت در محیط جهانی، استفاده هم‌زمان از چهار پارادایم ناب، چابک، تاب‌آور و سبز که هریک مزایایی را برای مدیریت زنجیره تأمین به‌همراه دارند، می‌تواند موجب دستیابی به مزیت رقابتی برای سازمان‌ها گردد. اما باید توجه داشت که به‌دلیل وجود اشتراکات و تضادهایی که این پارادایم‌ها با هم دارند، ادغام همزمان اقدامات(شاخص‌های) آنها در فرآیندهای زنجیره تأمین، چالش‌های مدیریتی قابل توجهی در این زمینه ایجاد خواهد کرد. هر چند این موضوع در برخی تحقیقات مورد توجه قرار گرفته است، اما همچنان شکاف های پژوهشی در آن قابل ردیابی است. لذا هدف پژوهش حاضر، تحلیل روابط علّی میان مجموعه شاخص‌ها به‌عنوان مبنایی جهت برنامه‌ریزی مناسب و بکارگیری مرحله به مرحله آنها می‌باشد.روش‌شناسی پژوهش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی- پیمایشی بوده و از نظر هدف نیز کاربردی می‌باشد. جامعه پژوهش، کارشناسان و مدیران صنعت فولاد آلیاژی ایران-یزد در بخش‌های مرتبط با پژوهش در سال 1401-1400 هستند که از این میان خبرگان پژوهش با استفاده از نمونه‌‌گیری هدفمند قضاوتی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل دو پرسشنامه محقق‌ساخته است. پرسشنامه اول جهت تأیید شاخص‌ها و پرسشنامه دوم (پرسشنامه روش دیمتل سلسله‌مراتبی)، برای تعیین روابط علّی میان شاخص‌‌ها مورد استفاده قرار گرفت. برای بررسی روایی ابزار گردآوری داده‌ها نیز از شیوه روایی محتوا بهره‌گیری شد. جهت تکمیل پرسشنامه روش دیمتل‌سلسله مراتبی، از خبرگان خواسته شد تا جداول مقایسات را برای دسته‌ها و همچنین شاخص‌های هر دسته براساس شدت اثرگذاری هریک از عوامل، به صورت زوجی و براساس طیف لیکرت پنج‌تایی تعیین کنند. در ادامه جهت تحلیل داده‌ها از تکنیک دیمتل سلسله مراتبی استفاده شد که روشی جدید بوده و توسعه‌یافته دیمتل کلاسیک است. این تکنیک تعداد مقایسات زوجی در مسائل با تعداد عوامل زیاد را با درنظر گرفتن ساختار سلسله مراتبی میان آنها کاهش می‌دهد. در این تکنیک جداول مقایسات با یکدیگر تلفیق شده و سوپر ماتریس تأثیر مستقیم بدست آمده و مبنای تحلیل‌ها قرار می‌گیرد.یافته‌ها: ابتدا شاخص‌های چهار پارادایم ناب، چابک، تاب‌آور و سبز از طریق مرور پیشینه پژوهش شناسایی شده و براساس دسته‌بندی انجام شده در تحقیقات پیشین، در 10 بُعد دسته‌بندی شدند. سپس روابط علّی میان این شاخص‌ها با استفاده از روش دیمتل سلسله‌مراتبی بررسی شد. از میان مجموعه شاخص‌ها، تعداد 18 شاخص در دسته علت‌ها و بقیه شاخص‌ها در دسته معلول‌ها قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که شاخص‌های بُعد دانش و تکنولوژی تأثیرگذارترین شاخص‌ها برای رسیدن به اجرای همزمان این چهار پارادایم هستند؛ که بیانگر توجه روزافزون و انکارناپذیر فرآیندهای سازمانی و تولیدی به دانش و تکنولوژی می‌باشد. براساس نتایج پژوهش، شاخص گنجاندن استراتژی در فناوری مهم‌ترین و همچنین تأثیرگذارترین شاخص بوده و رضایت مشتری تأثیرپذیرترین شاخص می‌باشد. از نظر اهمیت، پس از شاخص لحاظ کردن فناوری در استراتژی، شاخص مدیریت تأمین‌‌کنندگان و مشارکت با آنها در جایگاه دوم قرار می‌گیرد. از نظر تأثیرگذاری نیز شاخص فناوری اطلاعات سبز رتبه دوم را به خود اختصاص داده است؛ که این امر علاوه‌بر بیان اهمیت توجه به فناوری اطلاعات، اهمیت در نظر داشتن ملاحظات زیست‌محیطی را نیز نشان می‌دهد. رضایتمندی مشتری تأثیرپذیرترین شاخص درمجموعه شاخص‌های مربوط به زنجیره تأمین لارج بوده و از بسیاری از شاخص‌های دیگر تأثیر می‌پذیرد و از نظر اهمیت نیز در جایگاه هفتم قرار دارد. پس از آن ارائه محصولات جدید و کیفیت محصول در رتبه‌های بعدی تأثیرپذیری قرار دارند. نتیجه‌گیری: تعیین روابط علّی میان شاخص‌های زنجیره تأمین لارج، به مدیران کمک می‌کند تا باتوجه به اشتراکات و تضادهایی که در اصول و عملکرد شاخص‌های این چهار پارادایم وجود دارد، منابع محدود مالی، زمانی و انسانی خود را به پیاده‌سازی شاخص‌های دارای اولویت اختصاص داده و برنامه‌ریزی مناسبی جهت پیاده‌سازی دیگر شاخص‌ها داشته باشند. همچنین استفاده از تکنیک جدید دیمتل سلسله‌مراتبی، موجب آشنایی بیشتر پژوهشگران با این روش، جهت تحلیل روابط علّی میان عوامل، در مسائل دارای عوامل زیاد می‌گردد.