فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: تحلیل محتوای مقالات مجلات علمی، می‌‌تواند بیانگر مسیر تحولات و جهت‌‌گیری‌‌های موضوعی در هر رشته‌‌ای باشد. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی روند موضوعی حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی در مجلات معتبر داخلی، براساس مدل LDA انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نظر ماهیت پژوهشی توصیفی- اکتشافی است؛ چرا که از فنون متن‌‌کاوی بهره برده است. تکنیک متن‌‌کاوی به‌کار گرفته شده در این پژوهش، برای شناسایی موضوع‌‌های پنهان و روند موضوعی حوزه علم اطلاعات و دانش‌‌شناسی، روش مدل‌سازی موضوعی و الگوریتمLDA  است. جامعه آماری پژوهش نیز شامل چکیده و کلیدواژه‌‌های مقالات منتشر شده در 11 مجله علمی مصوب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در رشته علم اطلاعات و دانش‌‌شناسی در فاصله سال‌‌های 1395 تا 1399 است که 1581 مقاله را در برمی‌‌گیرد. روایی روش LDA در پژوهش‌‌های پیشین تأیید شده و پایایی داده‌‌های استخراج شده با روش قابلیت اطمینان بین ارزیاب، مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌ها: به طور کلی، موضوعات تحلیل استنادی، کتابخانه، و وب به ترتیب در رتبه اول تا سوم موضوعات مورد توجه پژوهشگران حوزه علم اطلاعات و دانش‌‌شناسی بودند. طی سال‌‌های 1395 تا 1399 به ترتیب، موضوعات فرهنگ سازمانی، شبکه‌‌های اجتماعی، سواد اطلاعاتی، مدیریت دانش و اینستاگرام، موضوعات اصلی حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی هستند. دیگر یافته پژوهش نشان داد که در مجلات مختلف، موضوعات متفاوت و بعضاً مشترکی مورد توجه پژوهشگران حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی بوده است. مدیریت دانش و موضوعات مشابه و مرتبط با آن همانند: اشتراک دانش، تسهیم دانش، در دو مجله «مطالعات کتابداری و علم اطلاعات» و «پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات»، بیشتر مورد توجه قرار گرفته و البته در بیشتر مجلات، کتابداران و کاربران جزو موضوعات اصلی مورد بررسی بوده‌‌اند. نتیجه‌گیری: تکنیک‌‌های داده‌کاوی می‌‌تواند ابزار مناسبی برای تسهیل و تسریع در زمینه تدوین روند موضوعی در یک حوزه باشد. به منظور همگام شدن با مجلات رشته در سطح جهان، ضروری است موضوعات مرتبط با فناوری، در مجلات بیشتر مورد توجه قرار گیرد. همچنین سردبیران مجلات باید ضمن در نظر گرفتن سیر موضوعی مقالات مجله در گذر زمان، تلاش کنند تا براساس خط‌مشیء و حوزه‌‌های موضوعی مجلات، نسبت به انتشار مقالات اقدام نمایند.