تحلیل متون دینی در حکومت صفویه براساس روش هرمنوتیک
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22034/riet.2021.9716.1071چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی نیّت و مقصود اصلی نگارش متون دینی در دوره صفویه است که میتواند به عنوان روشی آموزشی برای فهم دیگر متون دینی در دورههای تاریخی مورد استفاده قرار گیرد. در این راستا، از روش هرمنوتیک قصدگرای اسکینر به منظور بازشناسی ابعاد متون دینی دوره صفویه استفاده شده است. در این پژوهش زمینه ایدئولوژیک نگارش متون دینی مورد بررسی قرار گرفته و همچنین فرایند تغییر هنجار مرسوم، با استفاده از این متون که در امتداد تغییر مذکور به رشته تحریر درآمدهاند، نیز تحلیل شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که از روش هرمنوتیک میتوان برای فهم دلیل نگارش متون دینی در عصر صفویه پی برد. نگارش متون مذکور در راستای تغییر هنجار مرسوم زمانه بوده و این امر هماهنگ با فرایند تدوین، تثبیت و توسعه هنجار جدید شکل گرفته و در پارهای موارد مورد حمایت ساخت قدرت نیز بوده است. نگارش متون دینی از سویی با هدف تضعیف هنجارهای قبلی زمانه مانند تصوف، مذاهب دیگر مانند مسیحیت، سلطنت مطلقه برگرفته از ایدئولوژیهای باستانی به رشته تحریر درمیآمدند. از سوی دیگر، ضمن برشمردن نقاط منفی هنجارهای نامبرده، در مسیر تقویت و برجستهسازی نقاط مثبت هنجار جدید نشر مییافتند.