فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر، روش‌شناسی بیان تاریخ پیامبران و حاکمان در قرآن است. خداوند از روش‌های محتوایی و شکلی فراوانی برای بیان اهداف و اغراض خود در قرآن استفاده کرده که در تحقیق پیش‌رو روش‌های محتوایی مورد بررسی قرار گرفته است. در این راستا، با نگاه به روش‌های مفهومی خود قرآن، نه روش‌های أخذ شده از دانش‌های دیگر و با روش توصیفی- تحلیلی آیات قرآن کریم مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج حاکی از آن است که روش‌های محتوایی به‌کار رفته در قرآن برای بیان سرگذشت پیشینیان به‌ویژه پیامبران و حاکمان، با دیگر علوم به‌خصوص تاریخ بسیار متفاوت است. ریشه‌های این تفاوت و تضاد در روش‌ها را می‌توان در تضاد در اهداف و اغراض قرآن با کتاب‌های دیگر دنبال کرد. دو هدف قرآن از نقل تاریخ عبرت‌‌گیری و هدایت است اما در مقابل، هدف عمده تاریخ‌نگاران، سرگرمی و رضایت حاکمان بوده است. در این رهگذر خداوند در قرآن به‌ تناسب اهداف خود حداقل سه روشِ محوریت‌بخشی به پیامبران و گزینش قطعات مهم سرگذشت حجّت‌‌های الهی در بیان تاریخ، بیان مواجهه پیامبران با مخاطبان و پرداختن به خدمات پیامبران و نپرداختن به اقدامات حاکمان، را به عنوان اصلی‌ترین روش‌های مفهومی قرآن در بیان تاریخ پیامبران و حاکمان به کار برده است.