دانشگاه آزاد اسلامی در نظام علمی و فرهنگی از دیدگاه امامین انقلاب اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. استادیار وابسته گروه علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
چکیده
در دهههای اخیر، دانشگاه آزاد اسلامی بهعنوان نهادی گسترده در عرصه آموزش عالی، نقش مهمی در گسترش ظرفیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی کشور ایفا کرده است. رهبران انقلاب اسلامی، امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری، این دانشگاه را بهمثابه سنگری برای تحقق تمدن نوین اسلامی و تربیت نیروهای متعهد میدانند. هدف این پژوهش، تبیین نقش دانشگاه آزاد اسلامی در نظام علمی و فرهنگی کشور بر اساس دیدگاههای راهبردی امامین انقلاب اسلامی و ارائه چارچوبی مفهومی برای تحلیل مأموریت تمدنساز آن است. این تحقیق، از نوع بنیادی و به شیوه کیفی انجام شده و برای گردآوری دادهها از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه بیانات امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری درباره دانشگاه، علم، فرهنگ و دانشگاه آزاد اسلامی بوده و نمونهگیری بهصورت هدفمند از میان ۱۵ سخنرانی منتخب صورت گرفته است. ابزار گردآوری دادهها، مطالعات کتابخانهای و اسنادی بوده و تحلیل دادهها بر اساس مراحل ششگانه تحلیل مضمون براون و کلارک و با استفاده از نرمافزار MAXQDA انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان داد که بر اساس بیانات امامین انقلاب اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی نقشی کلیدی در مردمیسازی آموزش عالی، تحقق عدالت آموزشی، تقویت استقلال علمی، مقابله با نفوذ فرهنگی بیگانه و پرورش نیروهای انقلابی ایفا میکند. تحلیل بیانات منجر به استخراج ۱۰ مضمون اصلی، ۲۱ مضمون فرعی و ۹۹ کد اولیه گردید که مهمترین آنها بر مفاهیمی چون مردممحوری، خودکفایی علمی، فرهنگسازی اسلامی و نقش دانشگاه در ساخت تمدن اسلامی تأکید دارند. نتیجهگیری نشان میدهد که دانشگاه آزاد اسلامی میتواند در منظومه فکری انقلاب اسلامی، جایگاهی راهبردی در تحقق اهداف علمی و فرهنگی کشور ایفا کرده و با بازمهندسی سیاستهای فرهنگی و تقویت ظرفیت دانشی خود، بهعنوان نهادی تمدنساز عمل نماید.
