ارائه چارچوبی برای شناسایی پیشران‌های موثر روی آینده منابع درآمدی دانشگاه‌ها در ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مدیریت، دانشگاه قم، قم، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

3 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشگاه قم، قم، ایران

4 استادیار، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

doi
10.22091/stim.2022.8261.1796
چکیده

هدف: دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی با توجه به کاهش بودجه‌های دولتی، فشارهای اقتصادی، شدت رقابتو کاهش تقاضا برای تحصیلات تکمیلی و بحران‌های مالی بین‌المللی، به سمت متنوع کردن منابع درآمدی خود حرکت کرده‌اند. در این راستا، هدف پژوهش حاضر شناسایی مهم‌ترین پیشران‌های موثر بر آینده منابع درآمدی دانشگاه‌هااست. روش: این پژوهش از نظر جهت‌گیری دارای ماهیتی کاربردی بوده و روش‌ آن کمّی چندگانه است. جامعه نظری پژوهش، مدیران طرح و برنامه دانشگاه‌های بزرگ کشور و اساتید متخصص در حوزه تأمین مالی آموزش بودند. روش نمونه‌گیری به صورت قضاوتی، و با توجه به تخصص خبرگان در حوزه تأمین مالی آموزش عالی انجام شد. حجم نمونه در این پژوهش برابر 10 نفر بود. پیشران‌های پژوهش از طریق مرور پیشینه و مصاحبه با خبرگان بدست آمد. در ادامه برای غربال و تحلیل اثرگذاری پیشران‌ها به ترتیب از دو پرسشنامه خبره‌سنجی و اثرسنجی استفاده شد. این پرسشنامه‌ها با دو تکنیک دلفی فازی و دیمتل فازی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: 25 پیشران از طریق مرور پیشینه و مصاحبه با خبرگان بدست آمد. از میان پیشران‌های پژوهش، 10 پیشران دارای مقدار دیفازی بیشتر از 6/0 بودند و برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. میزان اثرگذاری پیشران‌های باقیمانده با دیمتل فازی ارزیابی شد. با توجه به شاخص خالص اثر، پیشران‌های تحریم‌ها و محدودیت‌های خارجی، شرایط اقتصادی جامعه، ماهیت ارتباط دانشگاه‌ها با صنایع و کسب‌و‌کارها در جامعه و سیاست‌های وزارت علوم در مورد جذب دانشجو به‌ترتیب بیشترین اثرگذاری را داشتند. نتیجه‌گیری: پیشنهادهای کاربردی پژوهش با توجه به اثرگذارترین پیشران‌ها ارائه گردید. در این زمینه پیشنهادهایی مثل تاب‌آور کردن دانشگاه‌ها، توجه دانشگاه‌ها به تولید ثروت در جامعه، هدایت پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی و پژوهش‌ها به سمت مسئله‌محوری و جذب دانشجو براساس نیازهای صنعت و بازار، برنامه آمایش سرزمین و الزامات بومی ارائه شد.