فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعات روبه‌رشد «نگرانی بدنی» دربارۀ ظاهر کودکان و نوجوانان، بدن را به مسائل هویت و خودانگاره پیوند می‌دهد و تأثیرات متقابل بدن، خود و زمینه‌های اجتماعی-فرهنگی گسترده‌تر را بررسی می‌کند. کودکان در دورۀ نوجوانی در تلاش برای یافتن خویش، نسبت به ظاهر خود و نمود بیرونی آن آگاه می‌شوند. عدم تطابق بدن ادراک‌شده با تصاویر ایدئال ارائه‌شده، آنان را در برابر تجربیاتی مانند شرمساری از بدن آسیب‌پذیر می‌سازد.پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد فراتحلیل کیفی به بررسی، بازبینی و شناخت دقیق‌تر پدیدۀ نوین شرمساری از بدن در نوجوانان می‌پردازد. برای دستیابی به این هدف، 11 متن پژوهشی داخل کشور و 40 متن پژوهشی خارج از کشور از هشت پایگاه علمی انتخاب و تحلیل شدند.یافته‌های پژوهش در دو بخش تدوین شده است. یافته‌های توصیفی نشان از این دارد که موضوع شرمساری از بدن از سال 2018 به بعد در مطالعات نوجوانان مورد توجه قرار گرفته و تا سال 2024 با رشد چشمگیری مواجه شده است، همچنین غلبه با رویکردهای کمی و حوزه‌های روان‌شناسی و روان‌شناسی اجتماعی بوده است. یافته‌های تحلیلی مطالعات، مؤید شیوع شرمساری از بدن در میان نوجوانان است. رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، فشارهای اجتماعی و فرهنگی و خانواده مهم‌ترین عوامل در ایجاد شرمساری از بدن در نوجوانان است و پیامدهای گستردۀ روان‌شناختی برای نوجوانان دارد.درمجموع بررسی منابع نشان می‌دهد علی‌رغم نقش انکارناپذیر بسترهای اجتماعی فرهنگی و تعاملات اجتماعی در ایجاد شرمساری از بدن در نوجوانان، این موضوع مغفول مانده است و پژوهش‌ها به‌جای تمرکز بر ساخت‌های اجتماعی و ارائۀ راهکارهایی برای پیشگیری از این پدیده، بر شناخت پیامدهای روان‌شناختی آن متمرکز بوده‌اند.