ابعاد و مؤلفه‌های ممیزی دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، مدیریت اطلاعات و دانش، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم ارتباطات و دانش، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار، دانشکده علوم انسانی، واحد یادگار امام(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22091/stim.2022.7750.1712
چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی ابعاد و شاخص‌های ممیزی دانش در کتابخانه‌های دانشگاهی بود.روش: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی بود و با روش دلفی و با رویکرد کیفی انجام شده است. شرکت‌کنندگان در پژوهش شامل اساتید و صاحب‌نظران حوزه مدیریت دانش و علم اطلاعات بودند. به منظور نمونه‌گیری از جامعه پژوهش، با روش هدفمند ابتدا 2 تا 3 نفر از صاحب‌نظران مدیریت دانش و علم اطلاعات شناسایی شدند. در ادامه براساس روش گلوله برفی، افراد دیگری توسط آنها معرفی گردیدند و حجم نمونه 20 نفر انتخاب شد. در این پژوهش همچنین به منظور تحلیل داده‌های حاصل از مرحله نخست و دوم دلفی، از آزمون کندال و آزمون دوجمله‌ای (باینومیال) استفاده شده است.یافته‌ها: براساس یافته‌های پژوهش در زمینه ممیزی دانش عوامل چهارده‌گانه‌ای به عنوان عوامل دخیل و مؤثر در ممیزی دانش بدست آمد که عبارتند از: چشم‌انداز و اهداف سازمانی، تحلیل داده‌ها و اطلاعات دانشی، اندازه‌گیری دانش صریح و ضمنی، ترسیم نقشه جریان دانش، شناسایی عناصر راهبردی سازمان، تحلیل شکاف بین دانش موجود و مطلوب، آماده‌سازی سازمان، شناسایی فرآیند ممیزی دانش، تشکیل کارگروه ممیزی دانش، تحلیل جریان دانش، شناسایی دارایی‌های با ارزش سازمان، ارزیابی اطلاعات، اندازه‌گیری سلامت دانش فعلی و تحلیل کاربست دانش.یافته‌ها نشان داد که شاخص اولویت در انجام طرح‌های پژوهشی، آموزشی، اجرایی و غیره دارای بیشترین میانگین (01/4) و شاخص انواع منابع دانش، دارای کمترین میانگین (25/1) بود. همچنین مقدار ضریب کندال برای همه عوامل مدنظر به غیر از عوامل چشم‌انداز و اهداف سازمانی و شناسایی عناصر راهبردی سازمان، بیشتر از 7/0 یا بسیار نزدیک به آن است که دلالت بر اجماع خبرگان دارد. سطح معناداری برای ضریب هماهنگی کندال در بیشتر عوامل نیز بیش از 5 درصد بود که به معنای وجود توافق معنادار بین خبرگان است.نتیجه‌گیری: استفاده از مؤلفه‌های ممیزی دانش، زمینه شناسایی بهتر نیاز‌ها، خلق، سازماندهی، تسهیم و استفاده از دانش را در سازمان‌ها فراهم می‌کند. نتایج کلی پژوهش در زمینه اعتبارسنجی توسط خبرگان نشان داد که همه مولفه‌های ممیزی دانش مورد تأیید بوده و هیچ‌کدام از مولفه‌ها رد نشده است.