فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف پژوهش حاضر بررسی انتقادی نقش عقل در منظومۀ فکری محمدباقر ملکی میانجی است. روش پژوهش توصیفی – تحلیلی بوده و یافته‌ها نشان داد که خلاء حاصل از بی‌اعتباری عقل نظری در کسب معارف در تفکر ملکی میانجی همچنان باقی است. همچنین عقل مورد اشاره ایشان (همان عقل عملی) که متضمن الهام و اشراق است، می­تواند ابزار مناسبی برای طریقه­ی کشف و شهود باشد، نه طریقه استدلال عقلانی. ایشان همانند بیشتر متفکران مکتب تفکیک، عقل را از سویی یکی از منابع معرفت دینی برمی­شمارد و از سویی دیگر بر عدم اعتبار و حجّیت آن تاکید می­کند.  ملکی میانجی نوریت را یکی از ویژگی‌های عقل دانسته و برای اثبات این مطلب به آیات و روایات تمّسک جسته و  عقل را دارای ویژگی­هایی همچون تجرد و همسان بودن با علم، دارای حجیت ذاتی و انطباق با عقل عملی می­داند و نتیجه می‌گیرد که عقل نور مجرد و موجود عینی بوده و خارج از حقیقت انسان است که خدا آن را به انسان افاضه می‌کند. این دیدگاه موجب گسست بین واقعیات و احکام و در نتیجه بی‌اعتمادی به معارف دینی خواهد شد.