ارائه و ارزیابی مدل مدیریت دانش طب بومی در منطقه مکران
نویسندگان
1 دکتری، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
3 استاد، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.22091/stim.2020.5186.1370چکیده
هدف: حوزه طب بومی یکی از مهمترین حوزههای دانش بومی است که با وجود کاربرد بسیار بالای آن و تمایل بالای مردم بومی به بهرهگیری از آن، در معرض نابودی قرار دارد. از اینرو، هدف پژوهش حاضر ارائه مدلی برای مدیریت دانش طب بومی است.روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی بوده که با رویکرد ترکیبی اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، جامعه آماری پژوهش کارشناسان و صاحبنظران آشنا با دانش بومی منطقه مکران بودند که اعضای نمونه پژوهش با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. دادههای کیفی با انجام مصاحبه نیمهساختار یافته گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. جامعه آماری بخش کمّی پژوهش نیز ترکیبی از کارشناسان حوزه طب بومی و استادان و دانشجویان دانشکدههای پزشکی از جمله دانشکده طب سنتی بودند که اعضای نمونه پژوهش با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی طبقهای انتخاب گردید. برای گردآوری دادههای کمّی نیز از پرسشنامه محققساخته بهره گرفته شد که کار تحلیل دادههای کمّی و بررسی برازش مدل پژوهش با استفاده از روش معادلات ساختاری و با کمک نرمافزار آموس انجام گرفت.یافتهها: با تحلیل دادههای کیفی، 64 کد اولیه برای مؤلفههای مدل مدیریت دانش طب بومی شناسایی شدند که این کدها در قالب 14مقوله فرعی و 5 مقوله اصلی دستهبندی گردیدند. برازش مدل اولیه پژوهش با کمک روش معادلات ساختاری نشان داد، مدل مدیریت دانش طب بومی منطقه مکران از برازش بالایی برخوردار است.بر این اساس، 5 بُعد تولید دانش، کسب دانش، توسعه و تسهیم دانش، انتقال دانش و ثبت و ضبط دانش به عنوان ابعاد مدل مدیریت دانش طب بومی منطقه مکران ارائه شدند.نتیجهگیری: با توجه به ظرفیت بسیار بالای منطقه مکران در حوزه دانش طب بومی، پژوهش حاضر با ارائه مدلی برای مدیریت آن، زمینه مدیریت کارآمدتر این دانش را فراهم نموده است. افزون بر آن، پژوهش حاضر میتواند مبنایی برای انجام پژوهشهای بیشتر در این حوزه باشد و باعث توسعه دانش نظری این حوزه به ویژه در رشته علم اطلاعات و دانششناسی شود.