وضعیت شناسی دروس معارف اسلامی (روش ، استاد- دانشجو ، محتوا)

نویسندگان

1 دانشیار گروه مطالعات علوم سیاسی و انقلاب اسلامی ,پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی

doi
چکیده

در مورد دروس عمومی ارائه شده در دانشگاههای کشور، دیدگاههای مخالف وموافق متعددی پیرامون وظایف، اهداف، نقش و جایگاه دروس عمومی در کنار دروس تخصصی در دانشگاه‌ها شکل گرفته و نظرات متعددی در خصوص ابعاد کمی و کیفی آن مطرح شده است. به هر صورت، در دانشگاهها، ضمن تأکید بر آموزش و دروس تخصصی، آموزش و دروس عمومی نیز کارکرد و نقش خود را در کلاسهای دانشگاهی تا دروه کارشناسی ایجاد و حفظ کرد و به بخشی اساسی و جدایی‌ناپذیر از برنامه درسی آموزش عالی شناخته شد.در این پژوهش برای وضعیت‌سنجی دروس معارف،بر اساس قالب‌های مختلف موجود پژوهشی اعم از مقالات علمی (94 مورد)،رساله‌ها و پایانامه‌ها (15 مورد)، کتب (12 مورد)، طرح پژوهشی (19 ) مورد های تخصصی، مصاحبه‌ها و یادداشت‌ها ( 34 مورد) تحلیل و یافته ها ارائه گردید ه است.. در همین راستا، با عنایت به منابع در دسترس، در خصوص ابعاد چهارگانه‌یِ روش و شیوه‌های تدریس، ویژگی‌های اساتید، نگاه دانشجویان، محتوای دروس معارف اسلامی پژوهش با روش کیفی و با تکنیک فراترکیب با ابزار گردآوری کتابخانه‌ای انجام شده است .سوال این پژوهش این است که، وضعیت دروس معارف در ابعاد چهارگانه مذکوراز نظر کیفیت در نگاه اساتید و صاحب‌نظران چگونه است و برای بهبود آن چه راهکارها پیشنهاد شده است ؟.مهمترین یافته ها عبارتند از؛ تاکید بیشتر بر ادبیات پژوهشی در قالب مقالات (حدود 54درصد)، سپس یادداشت‌ها، مصاحبه‌ها و نشست‌ها (حدود 21درصد) و توجه کمتر به پژوهش در این مقوله در قالب کتاب (حدود 7درصد)، رساله (حدود 8.5 درصد) و طرح‌ها(9.5 درصد).این یعنی نیاز به برنامه‌ریزی جهت تهیه متن و محتوای تحلیل در خصوص دروس معارف در قالب‌های مهمی چون کتاب و طرح‌ها بیشتر احساس می‌شود. پژوهش‌های منتشر شده حاکی از آنند که اغلب ادبیات مرتبط با دروس معارف (بیش از 80 درصد) در مجلات و مراکز مرتبط با نهاد مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها تولید شده‌اند.