تحلیل رابطه بین تولید رواناب و خصوصیات فیزیکی خاک
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران
doi
10.30495/wej.2024.28916.2336چکیده
چکیدهمقدمه: خاک فاکتوری مهم و مؤثر در پیدایش و شکلگیری هر اکوسیستم طبیعی است و خواص فیزیکی خاک در تعیین خصوصیات و کاربرد آن، دارای اهمیت قابل ملاحظهای است. خصوصیات فیزیکی خاک دارای اثرات قابل توجهی در تولید رواناب حوزه های آبخیز با شرایط مختلف میباشند.روش: در این تحقیق به منظور تعیین نوع ارتباط بین تولید رواناب و خصوصیات فیزیکی خاک در کاربریه ای مختلف نهشته های سازند گچساران، بخشی از حوزه آبخیز کوه گچ شهرستان ایذه با مساحت 1202 هکتار انتخاب گردید. سپس نمونه برداری تولید رواناب در 6 نقطه و با 3 تکرار و در شدتهای مختلف بارش 45، 60 و 75 میلیمتر در ساعت در سه کاربری مرتع، منطقه مسکونی و اراضی کشاورزی به کمک دستگاه شبیه ساز باران انجام شد و به همین تعداد نمونه برداری رواناب، نمونه برداری از خصوصیات فیزیکی خاک مانند رس، سیلت، شن، ماسه خیلی ریز و درصد رطوبت انجام گرفت. در این تحقیق تعیین رابطه بین رواناب تولیدی و خصوصیات فیزیکی خاک در کاربریهای مختلف سازند گچساران به کمک رگرسیون تک متغیره انجام گرفت.یافته ها: خصوصیات فیزیکی خاک در شدت های مختلف بارش نقش فوق العاده پیچیده ای را در تولید رواناب دارد که لازم است که بیشتر مورد توجه محققان مختلف قرار گیرند.نتیجه گیری: نتایج نشان داد که در مجموع در سازند گچساران و در هر سه کاربری مرتع، کشاورزی و مسکونی و در هر سه شدت 45، 60 و 75 میلی متر در ساعت، ماسه خیلی ریز و رطوبت بیشترین رابطه منفی را با تولید رواناب از خود نشان دادند و سیلت نیز بیشترین رابطه مثبت را با تولید رواناب از خود نشان داد.