تحلیل رابطه بین تولید رواناب و خصوصیات فیزیکی خاک

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات حافظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران

doi
10.30495/wej.2024.28916.2336
چکیده

چکیدهمقدمه: خاک فاکتوری مهم و مؤثر در پیدایش و شکل‌گیری هر اکوسیستم طبیعی است و خواص فیزیکی خاک در تعیین خصوصیات و کاربرد آن، دارای اهمیت قابل ملاحظه‌ای است. خصوصیات فیزیکی خاک دارای اثرات قابل توجهی در تولید رواناب حوزه ­های آبخیز با شرایط مختلف می­باشند.روش­: در این تحقیق به منظور تعیین نوع ارتباط بین تولید رواناب و خصوصیات فیزیکی خاک در کاربری­ه ای مختلف نهشته­ های سازند گچساران، بخشی از حوزه آبخیز کوه گچ شهرستان ایذه با مساحت 1202 هکتار انتخاب گردید. سپس نمونه ­برداری تولید رواناب در 6 نقطه و با 3 تکرار و در شدت­های مختلف بارش 45، 60 و 75 میلی­متر در ساعت در سه کاربری مرتع، منطقه مسکونی و اراضی کشاورزی به کمک دستگاه شبیه ساز باران انجام شد و به همین تعداد نمونه­ برداری رواناب، نمونه ­برداری از خصوصیات فیزیکی خاک مانند رس، سیلت، شن، ماسه خیلی ریز و درصد رطوبت انجام گرفت. در این تحقیق تعیین رابطه بین رواناب تولیدی و خصوصیات فیزیکی خاک در کاربری­های مختلف سازند گچساران به کمک رگرسیون تک متغیره انجام گرفت.یافته­ ها: خصوصیات فیزیکی خاک در شدت های مختلف بارش نقش فوق العاده پیچیده ای را در تولید رواناب دارد که لازم است که بیشتر مورد توجه محققان مختلف قرار گیرند.نتیجه­ گیری: نتایج نشان داد که در مجموع در سازند گچساران و در هر سه کاربری مرتع، کشاورزی و مسکونی و در هر سه شدت 45، 60 و 75 میلی متر در ساعت، ماسه خیلی ریز و رطوبت بیشترین رابطه منفی را با تولید رواناب از خود نشان دادند و سیلت نیز بیشترین رابطه مثبت را با تولید رواناب از خود نشان داد.

کلیدواژه‌ها