تدوین و اعتباربخشی الگوی نظری تبیین اعتراضهای اجتماعی در ایران: ارائه راهکارها
نویسندگان
1 استادیار علوم سیاسی مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی(ره)، قم، ایران.
2 استادیار زبان انگلیسی مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی(ره)، قم، ایران.
doi
چکیده
با وجود وقوع اعتراضهای ادواری در یک دهه اخیر در ایران و همچنین، تشدید سویههای رادیکال این اعتراضها، بررسیها نشان میدهد که استخدام رویکردهای بخشی و موزاییکی، مانع از حصول انگاره جامعی از متغیرهای ایجاد این اعتراضها شده است. بنابراین، به منظور درک دقیق بسترها و عوامل ایجاد اعتراضهای اجتماعی در ایران، پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این سؤال است که عوامل و متغیرهای مختلف دخیل در ایجاد اعتراضهای اجتماعی در ایران امروز کدماند و وزن و جایگاه هر کدام از آنها در شکلگیری اعتراضها به چه میزان است؟ فرض بر آن است که عوامل متعدد ایجاد نارضایتی در جامعه ایران، در ضعف نهادهای واسط، با تأثیر بر صورتبندی شکافهای اجتماعی و ماهیت دولتها، از متغیرهای حیاتی در شکلگیری اعتراضهای اجتماعی در ایران هستند. برای تحقق اهداف یادشده، از روش «مدلسازی معادله ساختاری» استفاده شده است. بر این اساس، با مرور نظاممند پیشینه تحقیق، مصاحبه نیمه ساختاریافته با نخبگان و سندپژوهی، 32 گزاره ابتدایی کشف و شناسایی شد که در مراحل بعدی تحقیق مورد اعتباربخشی قرار گرفتند که پس از رسیدن به اشباع نظری و تحلیل محتوا، پایایی تحقیق بر مبنای شاخص کرونباخ آلفا از همبستگی پیرسون تعیین شد. همچنین، نتایج تحلیل عاملی اکتشافی نشان داد که بر اساس ارزش ایگن، پنج محور اصلی (اقتصادی، فرهنگی- نگرشی، اجتماعی، ساختاری- نهادی و رسانهای- شناختی) و بر اساس بار عاملی، 20 متغیر ذیل آنها، در برساخت اعتراضها در ایران نقش دارند. افزون بر آن، نتایج حاصل از تحلیل عاملی تأییدی، حاکی از انطباق معنادار انگاره حاصلشده با واقعیتهای محیطی اعتراضها در ایران است.
