شاخص خطر سرطان زایی و غیرسرطان زایی آرسنیک، سرب و کروم در ذرت (Zea Mays) مزارع کشاورزی شوشتر و اندیمشک

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

2 گروه خاکشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

3 گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

4 گروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

doi
10.22038/jreh.2025.26066
چکیده

زمینه و هدف: ذرت یکی از مهمترین غلات می باشد که نقش مهمی در سبد تغذیه ای انسان دارد و در بسیاری از مناطق در جهان و ایران کشت داده می شود. این پژوهش با هدف ارزیابی سطح خطر فلزات آرسنیک، سرب و کروم در ذرت برای سلامت انسان انجام شد.مواد و روش‌ها: این پژوهش توصیفی ـ مقطعی در سال 1401 انجام شد. در مجموع 60 نمونه خاک و 60 نمونه ذرت از مزارع کشاورزی شهرهای شوشتر و اندیمشک در دو فصل تابستان و پاییز تهیه شدند. مقادیر فلزات آرسنیک، سرب و کروم به‌روش جذب اتمی و به‌وسیله‌ی دستگاه AA240Z اندازه گیری شدند.یافته ها: میانگین سرب، آرسنیک و کروم در نمونه‌های خاک مزارع ذرت در شوشتر به‌ترتیب 12/4، 4/05 و 74/9 میلی گرم بر کیلوگرم و در اندیمشک به‌ترتیب 13/27، 4/68 و 71/45 میلی گرم بر کیلوگرم به دست آمد. بر اساس میانگین غلظت سرب و آرسنیک در نمونه‌های ذرت شاخص خطر غیرسرطان زایی برای بزرگسالان و کودکان بالاتر از 1 به‌دست آمد، اما شاخص خطر غیرسرطان زایی کروم در محصول ذرت پایین‌تر از 1 به‌دست آمد. شاخص خطر سرطان‌زایی سرب، آرسنیک و کروم در ذرت برای بزرگسالان و کودکان بالاتر از 4-10 به‌دست آمد. بالاترین مقادیر شاخص انتقال مربوط به آرسنیک در فصل تابستان در منطقه شوشتر (0/44) بود.نتیجه گیری: بر اساس ارزیابی سطح خطر فلزات آرسنیک و سرب می‌توانند برای سلامت انسان خطرناک باشند، اما شاخص خطر غیرسرطان زایی برای فلز کروم برای بزرگسالان و کودکان مشکلی ایجاد نمی کند. هم‌چنین شاخص انتقال نشان داد که ذرت می‌تواند فلزات را جذب و انباشته کنند.