بررسی فقهی- حقوقی تصدی و بهره‌گیری از ظرفیت کفّار در حکومت اسلامی، مبتنی بر ارائۀ رویکردی نو در تفسیر آیۀ نفی سبیل (نساء/ 141)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد فقه و حقوق اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 طلبۀ سطوح عالی حوزۀ علمیۀ قم، قم، ایران

3 دانشکدۀ فقه و حقوق، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jorr.2025.393764.1009604
چکیده

قاعدۀ نفی ‌سبیل در شرع اسلام و نظام حقوقی جمهوری اسلامی از مهم‌ترین قواعد کاربردی به ‌شمار می‌آید. در این قاعده، مطلقِ تسلط کفار بر مسلمین، در عموم عرصه‌های فردی و اجتماعی، نفی شده است که نتیجۀ اولیۀ این امر مستلزم عدم بهره‌گیری از عده و صنوف آنان در مناسباتی است که موجب چیرگی بر مسلمانان می‌شود. در این تحقیق، مفهوم فرازِ آخرینِ آیۀ 141 نساء، که دلیل اصلی این قاعده برشمرده شده، تدقیق و بررسیده می‌شود و به دنبال آن، با توجه به بازخوانی ادله و نیز تطبیق دانش تجربی و فهم این‌ها با مقتضیات حاکم بر جهان، آرای مفسرین و فقها نقد و تفسیر تازه‌ای از متن شریعت ارائه می‌شود. ازاین‌رو، در سایۀ ارائۀ این رویکرد نو، حکومت اسلامی می‌تواند بدون هیچ منع شرعی و در چارچوب‌های حکمرانی خود از ظرفیت‌های غیر مسلمانان در حل چالش‌ها و همچنین جهت افزایش توان و قدرت مملکت در عرصه‌های مختلف علمی و فناوری که تأثیر مستقیمی بر اقتدار اسلام و مسلمین دارد بهره‌برداری کند.