مفهوم‌شناسی استثنا از حکم وجوب سکونت مطلقة رجعیه در آیة اول سورة طلاق

نویسندگان

1 گروه فقه و حقوق، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

2 گروه فقه و حقوق، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22059/jorr.2026.397926.1009635
چکیده

یکی از مسائل مورد بحث در انحلال خانواده مسئلة باقی ماندن معتدة رجعیه در منزل طلاق است که بر اساس آیة اول سورة طلاق امری واجب است. بر اساس این آیه، تنها استثنایی که بر این حکم آمده جایی است که زن مرتکب فاحشة مبینه می‌شود. در اینکه فاحشة مبینه چیست اختلاف وجود دارد و دیدگاه‌ها از آزار زوج و خانوادة وی تا ارتکاب جرایم منافی عفت و حتی خروج بر امام متفاوت است. در این نوشتار که به روش توصیفی‌ـ تحلیلی به انجام رسیده است، با استناد به آیات و روایات و نظرات فقهای عظام، به بیان دیدگاه‌ها در مورد فاحشة مبینه می‌شود و به این نتیجه می‌رسد که مراد از فاحشة مبینه در قرآن هر عمل زشت آشکاری است که شرع از آن نهی کرده. اما در خصوص این آیه که تعبیر فوق استثنا بر حکم بقا در منزل طلاق است شامل هر گناهی نیست؛ بلکه مراد گناهانی است که یا حق زوج و اهل او را با ایذا و امثال آن پایمال کند یا گناهانی که مستوجب حد است و باید برای اجرای حد از خانه خارج شود؛ بنابراین با ارتکاب گناهان دیگر حق سکونت وی از بین نمی‌رود.