فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

  مقدمه و هدف: تغییرات اقلیمی یکی از بزرگ­ترین چالش­های پیش­روی بشریت در این قرن خواهد بود. از این میان، کشورهای در حال توسعه بیش‌تر در معرض خطر هستند، چرا که آن­ها به طور عمده وابسته به بخش کشاورزی بوده که حساس­ترین بخش به آب و هواست. هدف اصلی این پژوهش، بررسی آثار تغییرات اقلیمی بر تولیدات زراعی و رفاه در ناحیه زراعی - اکولوژیکی ساحلی خزر ایران می­باشد.مواد و روش‌ها: در این مقاله، ابتدا جهت بررسی دقیق­تر آثار تغییرات اقلیمی، از پهنه­بندی اقلیمی برای ناحیه مورد مطالعه استفاده شد که بر اساس آن، استان­های مازندران، گیلان و گلستان در ناحیه زراعی - اکولوژیکی ساحلی خزر قرار گرفتند. سپس برای گردآوری داده‌های مورد نیاز پژوهش، از داده‌های سری زمانی منتشرشده به وسیله سازمان­های هواشناسی کشور، وزارت جهاد کشاورزی، گمرک و مرکز آمار ایران استفاده شد. برای برآورد آثار تغییر پارامترهای اقلیمی بر تولیدات کل زراعی و رفاه در ناحیه ساحلی خزر به ترتیب از رهیافت داده­های پانل و مدل تعادل جزئی قیمت درون­زا استفاده شد.یافته‌ها: بر اساس نتایج پژوهش، متغیرها در قالب لگاریتمی به صورت مقدار بارش، دما، سرعت باد، کود، سم، بذر، ماشین­آلات و سطح زیرکشت در سطح 5 درصد بر تولیدات کل زراعی اثرگذار است. دما و سرعت باد اثر منفی بر تولیدات زراعی دارند به گونه‌ای که با افزایش دما و سرعت باد به مقدار یک درصد، تولیدات زراعی به ترتیب به مقدار 23/0 و 27/0 درصد کاهش می‌یابد. متغیرهای بارش، کود، سم، بذر، ماشین­آلات و سطح زیرکشت، اثر مثبت بر تولیدات زراعی دارند به گونه‌ای که با افزایش این متغیرها به مقدار یک درصد، تولیدات زراعی به ترتیب به مقدار 17/0، 32/0، 10/0، 15/0، 13/0 و 22/0 درصد افزایش پیدا می‌کند. هم‌چنین، نتایج نشان دادند در تمام 14 سناریوی مورد بررسی، عملکرد بخش زراعت در ناحیه ساحلی خزر کاهش می‌یابد. در هر 14 سناریو، مازاد مصرف‌کننده کاهش و مازاد تولیدکننده افزایش می‌یابد. مازاد رفاه کل در سناریوهای 10 (WRE650) و 11 (SRESA1) افزایش و در بقیه‌ی سناریوها کاهش می‌یابد.بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش، بمنظور مقابله‌ی صحیح با تغییرات اقلیمی و افزایش عملکرد در واحد سطح محصولات زراعی، توصیه می­شود از راههای مناسبی مانند استفاده بهینه از نهاده‌های تولیدی، کشت محصول در شرایط آب هوایی مناسب، توسعه فناوری‌های نوین و ... استفاده شود.