شناسایی و ترکیببندی عوامل مؤثر بر ترویج فرهنگ زکات با بهرهگیری از سیستم استنتاج فازی
نویسندگان
1 استادیار، گروه مدیریت، واحد بندرگز، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرگز، ایران
2 استادیار، گروه حسابداری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
3 استادیار، گروه مدیریت کسبوکار، جهاد دانشگاهی، واحد استان آذربایجان غربی، ایران
doi
10.30497/ifr.2025.246881.1911چکیده
1. مقدمه و هدفزکات بهعنوان یکی از ارکان اساسی اسلام، نقش حیاتی در بازتوزیع عادلانه ثروت و ریشهکنی فقر در جامعه ایفا میکند. بر همین اساس، هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر ترویج فرهنگ زکات و تعیین مطلوبترین ترکیب این عوامل برای نهادینهسازی این فرهنگ در میان افراد جامعه است.2. مواد و روشهااین پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی - اکتشافی است. ابتدا ابعاد و مؤلفههای مرتبط با موضوع از مبانی نظری استخراج شد. سپس برای پالایش و تأیید مدل از فن دلفی استفاده گردید. پانل خبرگی شامل ۳۰ نفر از مدیران و کارشناسان کمیتههای امداد در استانهای گلستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی، خراسان جنوبی، کردستان و سیستان و بلوچستان بود که بهصورت نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. در ادامه، با بهرهگیری از سیستم استنتاج فازی در نرمافزار متلب، ترکیب مطلوب ابعاد اصلی برای ترویج حداکثری فرهنگ زکات تعیین شد.3.یافتههای تحقیقبراساس نتایج، مدل تحقیق شامل چهار بعد اصلی یعنی عوامل هنجاری، عوامل اجتماعی، عوامل ساختاری و عوامل ارتباطی است. در شرایط موجود، بیشترین سطح ترویج فرهنگ زکات در جامعه به میزان ۲٫۴۷ (از سطح ایدهآل ۳) برآورد شد. این سطح زمانی حاصل میشود که سطح عوامل هنجاری ۲٫۷۵، عوامل اجتماعی ۲٫۶۴، عوامل ساختاری ۲٫۲۳ و عوامل ارتباطی ۲٫۵۴ باشد.4. بحث و نتیجهگیرییافتهها نشان میدهد بعد هنجاری بیشترین امتیاز را در میان ابعاد دارد؛ بنابراین نخستین گام در ترویج فرهنگ زکات، تقویت مبانی ارزشی جامعه و هنجارسازی اجتماعی این فریضه الهی است. تمرکز بر این بعد، در کنار توجه به سایر ابعاد، میتواند به نهادینهسازی فرهنگ زکات و دستیابی به اهداف عدالت اقتصادی کمک کند.
