فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

1. مقدمه و هدففعالیت نظام بانکی با فرایند خلق پول و عرضه اعتبار پیوند خورده و به‌طور مستقیم بر شیوه‌های توزیع و بازتوزیع ثروت در جامعه اثر می‌گذارد. در غیاب ملاحظات اخلاقی و اجتماعی، این فرایند می‌تواند به گسترش نابرابری‌های اقتصادی و شکاف در بهره‌مندی از خدمات مالی بینجامد. به همین دلیل، موضوعاتی چون مسئولیت اجتماعی بانک‌ها و نقش نهاد ناظر پولی در کاهش پیامدهای منفی عملیات بانکی، به محورهای اصلی توجه پژوهشگران و سیاست‌گذاران تبدیل شده است. هدف این پژوهش، شناسایی و مرور نظام‌مند مطالعات انجام‌شده درباره عدالت توزیعی در بانکداری و ارائه رهیافت‌هایی متناسب با نظام بانکی ایران است.2. مواد و روش‌هااین تحقیق با رویکرد مرور نظام‌مند (Systematic Review) انجام شده است. جامعه آماری شامل پژوهش‌های بین‌المللی معتبر در حوزه عدالت توزیعی در بانکداری در بازه زمانی 1990 تا 2023 میلادی بود. در مرحله غربالگری، 44 مقاله منتخب بر اساس معیارهای اعتبار علمی و تناسب موضوعی انتخاب شد. سپس با بهره‌گیری از روش مطالعه تطبیقی، یافته‌های این مقاله‌ها با ادبیات مالی اسلامی، قوانین بالادستی کشور و وضعیت موجود نظام بانکی ایران مقایسه گردید.3. یافته‌های تحقیقبررسی مقاله‌ها نشان داد که عملیات بانکی در شرایط تورم مزمن و نرخ بهره حقیقی منفی (مانند وضعیت ایران) می‌تواند به توزیع رانت اعتباری و تشدید نابرابری اقتصادی منجر شود. یافته‌ها همچنین نشان دادند که تجارب بانکداری متعارف در سطح جهانی مجموعه‌ای از مصادیق و پیشنهادهای سیاستی در حوزه عدالت توزیعی ارائه کرده‌اند که در صورت تطبیق با شرایط ایران، قابلیت استفاده دارند.4. بحث و نتیجه‌گیریمطالعه حاضر نشان می‌دهد که تجارب جهانی در زمینه عدالت توزیعی در بانکداری، همراه با تحلیل‌های برگرفته از مالی اسلامی و قوانین بالادستی، می‌تواند مبنایی برای اصلاح رویه‌های بانکی در ایران قرار گیرد. در نتیجه، برای کاهش نابرابری‌ها و بهبود عدالت توزیعی، لازم است سیاست‌گذاران بانکی ایران ضمن بهره‌گیری از یافته‌های بین‌المللی، اصلاحات ساختاری در خلق و تخصیص اعتبار، نظارت بر عملکرد بانک‌ها و رعایت مسئولیت اجتماعی را مدنظر قرار دهند.