بازخوانی طواف در طبقات از منظر آیات و روایات

نویسندگان

1 گروه علوم قرآن و تفسیر، دانشکدة علوم قرآنی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، تهران، ایران

doi
10.22059/jorr.2025.375442.1009450
چکیده

فریضة حجّ یکی از مهم‌ترین فروع دین است و این مهم دقت در اتیان آن را طلب می‌کند. یکی از اهمّ ارکان حجّ طواف است که صحت آن، علاوه بر شروط عامه و خاصة عبادات، منوط به مکان‌یابی آن است. با توجه به اینکه به دلیل ازدحام جمعیت به‌خصوص در موسم حجّ چهار طبقه در اطراف کعبه ساخته شده است، برخی فقها طواف در طبقات پایین تر از ارتفاع کعبه را جایز دانسته‌اند. اهمیت این فرع فقهی اقتضا می‏کند این مسئله با بهره‏گیری از تحلیل اسناد کتابخانه‏ای و بررسی ادلة نقلی از آیات و روایات و انظار فقیهان بر مبنای قواعد اصولی و شیوة فقه جواهری مورد بررسی قرار گیرد. محقق در این زمینه واژه‏های به‌کاررفته در احادیث، مانند «مکان البیت» به جای «بیت» و «محازات با عرش»، و همچنین امکان جریان اصل برائت در شک تکلیفی بین اقل و اکثر و نیز مستندات تاریخی تغییرات بنای بیت و ارتفاع آن را مورد توجه قرار داده است. یافتة این پژوهش حاکی از آن است که ظهور طواف بیت چه در قرآن کریم چه در روایات محدود به فاصلة خاصی از بیت یا طبقه‏ای خاص نیست و صدق عرفی طواف در هر جا و هر طبقه‏ای حاکم باشد کفایت می‌کند.