بررسی فقهی‌ـ حقوقی تشخیص سن رشد کیفری در قانون مجازات اسلامی سال 1392 در ایران

نویسندگان

1 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدة فقه و حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدة فقه و حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدة فقه و حقوق، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

doi
10.22059/jorr.2025.380892.1009507
چکیده

تغییراتی که در مورد حقوق کودکان و دادگاه‌های اطفال در حیطة بین‌المللی انجام شد‌ه‌اند سن را معیاری برای مجازات کردن افراد و کودکان قرار داده‌اند که موضوعی مهم است. در این مقاله با روش توصیفی‌ـ تحلیلی با استناد به مقالات و منابع کتابخانه‌ای تشخیص سن رشد کیفری در قانون مجازات اسلامی سال 1392 در ایران را از نظر فقهی‌ـ حقوقی مورد بررسی قرار دادیم. نشان داده شد با اینکه در کلام فقهای پیشین سن بلوغ شرعی سن مسئولیت کیفری محسوب می‌شود، با بررسی بیشتر آیات قرآن کریم و فتوای فقهای معاصر متوجه می‌شویم سن رشد و مسئولیت کیفری متفاوت از بلوغ شـرعـى است. ولی به دلیل اینکه بیشتر این دو مورد هم‌زمان با هم حادث می‌شدند سن بلوغ شـرعـى اماره‌ای بر مسئولیت کیفری انگاشته شد، با اینکه امروزه سن بلوغ شرعی نمی‌تواند مبنایی برای مسئولیت کیفری باشد. بنابراین قانون‌گذار در قانون جدید شرط رشد و کمال عقل را پیش‌بینی کرده که امری فرعی بر قاعدة درأ است و شبهة موجود در این مورد شبهه در رشد و کمال عقل نیست.