زنان و تحولات نگرشی نسبت به نقش‌های مادری در ایران مورد مطالعه: مادران در شهر رشت

نویسندگان

1 گروه جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران

2 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 گروه جامعه شناسی و علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران.

doi
10.22059/jisr.2025.391473.1597
چکیده

بروز تحولات ارزشی و نگرشی در زمینه اهمیت نقش­های اجتماعی زنان، در کنار رشد فردگرایی و علاقه آنها به آرمان­ها و علایق شخصی، تداخلات رخ­داده در زمینـه نقش­های نهادینه‌شدة آنها در خانواده و اجتماع را به مسئلۀ اجتماعی بدل کرده است. هدف پژوهش حاضر مطالعه تحولات نگرشی زنان نسبت به نقش‌های مادری است. روش تحقیق کیفی است. جامعه مورد مطالعه زنان شهر رشت و نمونه­گیری به صورت هدفمند انجام گرفت. حجم نمونه از طریق اشباع نظری با 25 نفر از مشارکت­کنندگان حاصل شد. ابزار گردآوری داده­ها نیز مصاحبه نیمه­ساختاریافته بود و به منظور تحلیل داده­ها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. تحول نگرشی مادران رشتی به نقش­های مادری خود در مضامینی همچون مادری جبرانی، مادری مشارکتی، مادری اکتسابی-انتخابی، مادری شبکه­ای، ارزشمندی عواطف و احساسات، اوقات فراغت، خودتداوم­بخشی و عاملیت، همسری برابر، دوگانه کار و خانه و تشخص و تمایزیابی نشان داده شده است. نتایج نشان می‌دهد که زنان مورد مطالعه، دریافته­اند که ارزش­های آنها چیزی نیست که صرفاً از طریق مادری سنتی حاصل شود، بلکه مادری جبرانی در جهت کاهش محرومیت­های قبل و حین ازدواج، مادری مشارکتی در جهت تقسیم وظائف خانواده و مراقبت از کودکان، مادری شبکه­ای از طریق همسویی و مشارکت با جامعه و به خصوص سایر زنان و نیز ارزشمندی احساسات و عواطف زنانه حاصل می­شود.