زنان و تحولات نگرشی نسبت به نقشهای مادری در ایران مورد مطالعه: مادران در شهر رشت
نویسندگان
1 گروه جامعهشناسی و علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران
2 گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 گروه جامعه شناسی و علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران.
doi
10.22059/jisr.2025.391473.1597چکیده
بروز تحولات ارزشی و نگرشی در زمینه اهمیت نقشهای اجتماعی زنان، در کنار رشد فردگرایی و علاقه آنها به آرمانها و علایق شخصی، تداخلات رخداده در زمینـه نقشهای نهادینهشدة آنها در خانواده و اجتماع را به مسئلۀ اجتماعی بدل کرده است. هدف پژوهش حاضر مطالعه تحولات نگرشی زنان نسبت به نقشهای مادری است. روش تحقیق کیفی است. جامعه مورد مطالعه زنان شهر رشت و نمونهگیری به صورت هدفمند انجام گرفت. حجم نمونه از طریق اشباع نظری با 25 نفر از مشارکتکنندگان حاصل شد. ابزار گردآوری دادهها نیز مصاحبه نیمهساختاریافته بود و به منظور تحلیل دادهها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. تحول نگرشی مادران رشتی به نقشهای مادری خود در مضامینی همچون مادری جبرانی، مادری مشارکتی، مادری اکتسابی-انتخابی، مادری شبکهای، ارزشمندی عواطف و احساسات، اوقات فراغت، خودتداومبخشی و عاملیت، همسری برابر، دوگانه کار و خانه و تشخص و تمایزیابی نشان داده شده است. نتایج نشان میدهد که زنان مورد مطالعه، دریافتهاند که ارزشهای آنها چیزی نیست که صرفاً از طریق مادری سنتی حاصل شود، بلکه مادری جبرانی در جهت کاهش محرومیتهای قبل و حین ازدواج، مادری مشارکتی در جهت تقسیم وظائف خانواده و مراقبت از کودکان، مادری شبکهای از طریق همسویی و مشارکت با جامعه و به خصوص سایر زنان و نیز ارزشمندی احساسات و عواطف زنانه حاصل میشود.