فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در عرصة اجتهاد شاید در نگاه نخست به نظر آید که بررسی اقوال فقیهان از اهمیت چندانی در استنباط برخوردار نیست. اما باید گفت عملیات استنباط بدون مراجعه به اقوال در مواضع نیاز بدان‌ها در غالب موارد‌ـ به‌ویژه در مسائل پیچیده‌تر و دارای ابعاد بیشترـ تقریباً بی‌‌‌معناست و باید آن را کوششی بی‌حاصل محسوب کرد. از مزایای پرداختن به فقه اقوال تسهیل اجتهاد، افزایش کیفیت اجتهاد، و کاهش خطا در اجتهاد است. بر این اساس پژوهش حاضر به نحو مشخص با هدف تبیین و تحلیل سبک‌های برخورد با اقوال، تبیین فقه اقوال، و سازکارهای آن در سبک فقهی امام خمینی صورت گرفته است. پژوهش فرارو با روش تحلیلی و توصیفی مشخص کرده است که سبک‌ امام خمینی نسبت به برخورد با اقوال عبارت است از پرداختن به هر قول به‌تنهایی، پرداختن مجموعه‌ای به اقوال، پرداختن مجموعه‌ای با توجه به زمان صدور. بر پایة یافته‌های این پژوهش فرایند استنباط امام خمینی در مواجهه با فقه اقوال دارای چهار سازکار است: 1. منظرها (فرضیه، اندیشه، نظریه)، 2. اطلاعات، 3. تکنیک‌ها، 4. سازمان‌دهی. و یک استنباط مطلوب نیز باید این سازکار‌ها را داشته باشد.