ارتباط بین پارامترهای فیزیکوشیمیایی و شاخصهای کیفی آب برای مصارف مختلف
نویسندگان
1 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران .
2 دانشجوی دکتری مهندسی منابع آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.
doi
10.30495/wej.2023.23850.2224چکیده
چکیده مقدمه: با توجه به پیچیدگی و مشکلات استفاده از برخی شاخصها، یافتن ارتباط سادهتر بین پارامترهای فیزیکوشیمیایی و شاخصها از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش بهمنظور تعیین روابط بین پارامترهای فیزیکوشیمیایی و شاخصهای کیفی آب در بخشهای مختلف انجام شد. روش: در این پژوهش، ابتدا تیپ غالب آب رودخانههای گاماسیاب و قرهسو با استفاده از نمودار شعاعی تعیین گردید. سپس بهمنظور طبقهبندی کیفی آب این دو رودخانه از چهارده شاخص کیفی آب در بخشهای شرب، کشاورزی و صنعت به همراه استانداردهای ملی آب شرب 1053 و WHO استفاده شد. جهت تعیین روابط بین شاخصهای کیفی و پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب از رگرسیون خطی استفاده شد. در نهایت برای صحت و سقم نتایج حاصل از رگرسیون خطی، روابط بدست آمده برای دو منابع آبی دیگر (رودخانه و خلیج گرگان) آزمایش شد. یافته ها: براساس نتایج هیدروشیمی، تیپ غالب آب هر دو رودخانه Ca-HCO3 میباشد. براساس دیاگرامها و معیارهای مربوط به شرب و کشاورزی، کیفیت آب هر دو رودخانه در محدوده مطلوب قرار دارد. نتایج شاخصهای لانژیلر، رایزنر، لارسون-اسکلد و پوکوریوس نشان داد که آب رودخانهها در بخش صنعت خورنده میباشد. همچنین وضعیت کیفی آب در ایستگاههای مورد مطالعه جهت شرب دام مناسب میباشد. نتایج حاصل از رگرسیون خطی بین شاخصهای کیفی با پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب و برخی نسبتهای یونی نشان داد روابط حاصله برای محاسبه شاخصهای کیفی را میتوان برای تیپهای مختلف آب از شیرین تا شور استفاده نمود. همچنین، مقایسه نتایج حاصل از شبیه سازی رگرسیون خطی با شاخصهای کیفی آب، نشان از دقت بالای روابط حاصله در طبقهبندی آب برای مصارف مختلف دارد. نتیجه گیری: یکی از متداولترین روشها برای تعیین کاربری آب در بخشهای مختلف استفاده از شاخصهای کیفی آب است. نتایج حاصل از روابط حاصله از رگرسیون خطی نشان از عملکرد و کارایی بهتری نسبت به روشهای طبقهبندی پیشین آب دارد. برازش پارامترهای کیفی رودخانه اوغان و خلیج گرگان با روابط بدست آمده از رگرسیون خطی نشان از همپوشانی و برازش مطلوب روابط استخراجی با شاخصهای کیفی آب دارد. این امر بیانگر سازگاری روابط حاصله با تیپ آبهای شیرین و شور میباشد. بنابراین پیشنهاد میگردد که از این روابط در رودخانههای تیپ بیکربنات کلسیک و کلره سدیک در طبقهبندی آب جهت مصارف مختلف استفاده شود.
