باز‏پژوهی ادلة انتقال ما فی ‏الذمة مقتول مؤمن به ذمة قاتل در قتل عمد

نویسندگان

1 گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدة الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، ایران

2 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدة الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

doi
10.22059/jorr.2025.316653.1009010
چکیده

در آیات و روایات متعددی از قبح قتل مسلمان و مجازات شدید قاتل سخن به میان آمده است، به طوری‏ که ظاهر برخی از ادله بیانگر آن است که تمام گناهان مقتول مؤمن به سبب قتل عمد بر ذمة قاتل مستقر شده و مقتول از تمام آن‌ها بری می‏شود. نویسندگان در پژوهش حاضر مسئلة «انتقال تمام گناهان مقتول مؤمن به ذمة قاتل در اثر قتل عمد» را مورد تحقیق و واکاوی قرار داده و پس از تحلیل و بررسی ادلة مورد استناد به شیوة توصیفی‌ـ تحلیلی بر آن شده‏اند که در خصوص حقوق الهی ادلة انتقال ذنوب مقتول به ذمة قاتل، در اثر قتل عمد، موجب تخصیص عموم قاعدة وزر می‏شود. اما در رابطه با حقوق ‏الناس، اعم از حقوق مالی و غیر مالی، با توجه به وجود دلیل خاص مبنی بر لزوم ادای دیون و حقوق غیر مالی دیگران، این قبیل ذنوب تخصیصاً از ادلة انتقال ذنوب مقتول به ذمة قاتل خارج می‏شود.