خیار عیب و چالش تأخیر در اعمال؛ تحلیل فقهی و حقوقی

نویسندگان

1 گروه فقه و حقوق، دانشکدة الهیات، دانشگاه تهران، قم، ایران

2 گروه حقوق خصوصی، دانشکدة حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران

doi
10.22059/jorr.2024.380601.1009497
چکیده

خیار عیب حقی است که به خریدار اجازه می‌دهد در صورت وجود عیب در کالا معامله را فسخ یا ارش (مابه‌التفاوت قیمت) دریافت کند. نوشتار حاضر به این پرسش می‌پردازد که آیا تأخیر خریدار در اعمال خیار عیب حق فسخ و مطالبة ارش وی را ساقط می‌کند یا خیر؟ این نوشتار با شیوة توصیفی‌ـ تحلیلی و با بررسی تأثیر تأخیر در اعمال خیار عیب بر حق فسخ و ارش نشان داد تأخیر به‌خودی‌خود موجب سقوط این حقوق نمی‌شود، مگر آنکه حاکی از رضایت ضمنی خریدار باشد و در صورت تأخیر غیر موجه و تضرر فروشنده حق فسخ ساقط می‌شود، اما حق ارش تا زمانی که خریدار صریحاً از آن صرف‌نظر نکرده یا فروشنده را ابرا نکند باقی می‌ماند. این دیدگاه می‌تواند در حمایت از خریداران در معاملات آنلاین و تعیین زمان مرجوعی کالا نقش مهمی ایفا کند. پیشنهاد می‌شود قانون‌گذار با به‌روزرسانی مقررات مربوط به خیار عیب، از جمله تعریف دقیق‌تر مفهوم فوریت، تعیین مدت‌ زمان مشخص برای اعمال خیار، و تعیین ضمانت اجراهای روشن برای عدم اعمال به‌موقع آن به شفافیت بیشتر در روابط تجاری و جلوگیری از تضییع حقوق متعاملین کمک کند.