فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این نوشتار به بررسی نظریات مختلف دربارة مفاد و مضمون ادلة اصل برائت شرعی می‌پردازد. در صد سال اخیر نظریه‌پردازی دربارة مفاد ادلة امارات و اصول عملیه تحت عناوینی همچون «مجعول در امارات و اصول عملیه» یا «وجه تنجیز آن‌ها» اهمیتی ویژه در مباحث اصول فقه پیدا کرده است. با وجود این سهم اصول عملیه، به غیر از استصحاب، در این مباحث ناچیز بوده است. نوشتار حاضر تلاش کرده این خلأ را نسبت به اصل برائت شرعی پر کند. در این زمینه با کنکاش «ادلة حجیت برائت شرعی» و «اقوال اصولیان» دربارة آن و با استفاده از روش‌شناسی ابتکاری، مبتنی بر در نظر گرفتن «سطوح مختلف فرایند حجیت و جعل حکم»، هشت نظریه استخراج و صورت‌بندی شده است. این هشت نظریه که برخی دارای تقاریب اثباتی متفاوت نیز هستند در سه دسته نظریات «رفع محور»، «جعل حکم تکلیفی»، و «ارشاد و امضا» تبیین و بررسی شده‌اند. در نهایت نظریة رفع وجوب احتیاط با اصلاحات و اضافاتی با عنوان جدید «عدم ایجاب احتیاط» کممؤونه‌ترین نظریه شناخته شد. در بیان جزئیات نظریة مختار از برخی مزایا و ظرفیت‌های سایر نظریات نیز استفاده شد.