راهبرد دوگانه در قانون اساسی مشروطه و جمهوری اسلامی برای تحدید نفوذ خارجی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای رشته علوم سیاسی دانشگاه تهران
doi
چکیده
انقلابها پدیدههای هستند که ساختارهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه را دگرگون ساخته و نظم جدیدی برقرار میسازند. تثبیت نظم جدید در عصر مدرن مبتنی بر تدوین قانون اساسی است. بنابراین در دو انقلاب بزرگ عصر مدرن در ایران، انقلابیون پس از پیروزی، تدوین قانون اساسی را در اولویت قرار دادند. با توجه به اینکه قوانین اساسی دارای وجوه متعددی هستند در این نوشتار سعی شده است رویکرد انقلابیون نسبت به کنترل نفوذ و تحدید قدرت خارجی در تدوین قانون اساسی مورد بررسی قرار گیرد. شایان ذکر است با توجه به فاصله زمانی عصر حاضر با زمان تدوین دو قانون اساسی، برای درک دقیقتر متون این دو قانون، از روش سه وجهی اسکینری مبتنی بر مؤلف، متن و شرایط اجتماعی، استفاده شده است. بررسیهای صورت گرفته بر اساس روش سهگانه اسکینری، بیانگر این است که تحدید قدرت و کنترل نفوذ خارجی یکی از دغدغههای اصلی و مشترک کنشگران دو انقلاب بوده است. ولی رویکرد و راهبرد کنشگران در دو انقلاب در این خصوص باهم متفاوت است. بهنحویکه راهبرد قانون اساسی مشروطه، دفاعی و مبتنی بر حفظ حریم ایران از دستاندازی قدرتهای بزرگ است در مقابل راهبرد قانون اساسی جمهوری اسلامی برای کنترل نفوذ خارجی، تهاجمی و بسط حوزه تمدنی اسلامی شیعی در آن سوی مرزهای ایران اسلامی است.