فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: برای اطلاع از حجم آب مصرفی در تولید محصولات مختلف از مفهوم ردپای آب استفاده می‌شود. با توجه به این‌که دو محصول سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی در مقیاس کشوری دارای بیشترین میزان ضایعات در قیاس با سایر محصولات زراعی هستند، لذا در این پژوهش میزان ضایعات مرحله برداشت این دو محصول، در چهار مزرعه واقع در شهرستان اصفهان و در دو روش آبیاری مورد بررسی و محاسبه قرار گرفت. در نهایت و با به‌کارگیری ردپای آب، حجم آب تلف ‌شده ناشی از ضایعات محصولات مذکور محاسبه گردید.مواد و روش: در تحقیق حاضر، ابتدا دبی آب ورودی به هر مزرعه اندازه‌گیری و به‌کمک برنامه آبیاری مزارع مربوطه، حجم آبیاری ناخالص محصولات برآورد گردید. سپس با استفاده از نرم‌افزار کراپ‌وات و به کمک داده‌های هواشناسی ایستگاه‌های نزدیک به منطقه مورد پژوهش (شرق اصفهان و کبوترآباد)، نیاز آبیاری خالص محصولات تعیین شد. در ادامه با به‌کارگیری روش توزین، عملکرد محصولات و وزن محصولات تلف شده تعیین گردید. در نهایت، ردپای آب برای هر محصول محاسبه و حجم آب تلف شده ناشی از ضایعات آن‌ها برآورد گردید.یافته‌ها: مطابق نتایج این تحقیق، متوسط تلفات محصولات سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی در مرحله برداشت، به ترتیب برابر با 1.3±4.8 و 0.8±8.5 درصد از کل برداشت آن‌ها برآورد شد. مقدار ردپای آب کل برای محصول سیب‌زمینی در روش آبیاری غرقابی و قطره‌ای به ترتیب برابر با 277.8 و 129.7 متر مکعب بر تن بوده و این در حالی است که مقدار ردپای آب کل برای محصول گوجه‌فرنگی به همان ترتیب برابر با 145.1 و 175.2 متر مکعب بر تن بوده است.نتیجه‌گیری: بر اساس درصد تلفات محصولات سیب‌زمینی و گوجه‌فرنگی و به‌کارگیری متوسط ردپای آب کل آن‌ها و همچنین، با توجه به تولید سالانه محصولات مذکور در اصفهان و نیز کشور، متوسط حجم آب تلف شده ناشی از ضایعات این دو محصول و فقط در مرحله برداشت، برابر با 4.2 (حداقل 2.9 و حداکثر 5.7) و 128 (حداقل 102 و حداکثر 152.9) میلیون متر مکعب در سال به ترتیب در اصفهان و کشور برآورد می‌شود. این در حالی است که بر اساس کل ضایعات این دو محصول از مرحله برداشت تا مصرف، متوسط حجم آب تلف شده ناشی از آن‌ها به همان ترتیب برابر با 17.4 (حداقل 11.5 و حداکثر 23.2) و482 (حداقل 380.3 و حداکثر 583.6) میلیون متر مکعب در سال تخمین زده می‌شود، لذا مدیریت آب تلف شده ناشی از ضایعات محصولات زراعی در مدیریت منابع آب تخصیص یافته به بخش کشاورزی حائز اهمیت است.