بررسی مشروعیت حکومت از نگاه شهیدبهشتی و بنی‌صدر و تأثیر آن بر گفتمان انقلاب اسلامی در سال‌های اول پیروزی انقلاب اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (

2 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (

doi
چکیده

هدف. بررسی میان اندیشه‌هایی که سبب ایجاد تحولات اجتماعی-سیاسی در جوامع می‌شود، دارای اهمیت بسیاری است. این مقاله به بررسی مشروعیت حکومت از نگاه شهیدبهشتی و بنی‌صدر می‌پردازد. تفکرات و اعمال این دو شخصیت نقش برجسته‌ای را در شکل‌دهی به گفتمان اوایل انقلاب ایفا نمود.روش‌شناسی. روش پژوهش، تحلیلی اسنادی است و مشروعیت حکومت را از منظر: انتخابات، ولایت‌فقیه، روحانیت، اقتصاد، حقوق زنان، آزادی بیان و مطبوعات و منشاء مشروعیت بررسی می‌نماید. یافته‌ها. نتایج نشان داد اندیشه شهید ‌بهشتی منبعث از اندیشه اسلامی شیعه بود و منشاء مشروعیت را، الهی و دینی می‌دانست؛ اندیشه‌ بنی‌صدر نیز تحت تأثیر قرارداد اجتماعی غرب و اندیشه‌های سکولاریستی غرب یعنی دنیامحوری، دنیامداری و جدایی دین از سیاست بود، هر چند که پیوند خود با مفاهیم دینی را از دست نداده بود. بنی صدر تمامی حاکمیت یک ملت را مبتنی بر مشروعیت مردم می‌دانست. اندیشه‌ این دو شخصیت با اینکه در مواردی با هم توافق داشتند و در مواردی با هم در تعارض بودند اما تلفیق همین اندیشه‌ها گفتمانی را شکل ‌داد که به حکومت تازه تأسیس مشروعیت می‌بخشید، البته سهم شهید‌بهشتی در شکل دادن به این گفتمان پررنگ‌تر بود.نتیجه‌گیری. در نهایت اندیشه‌های شهیدبهشتی و بنی‌صدر بستر گفتمانی مناسبی برای مشروعیت بخشی به حکومت فراهم می‌آورد و این مشروعیت پایه‌های حکومت را تقویت و مستحکم می‌نمود .البته اندیشه‌های شهیدبهشتی و بنی‌صدر در مواردی متضاد بودند ولی در موارد مشروعیت بخشی نیز همراستا با هم بودند. در واقع اندیشه‌های شهیدبهشتی و بنی‌صدر چه در وجه سیاسی و چه در وجه اقتصادی گفتمانی را شکل می‌داد که مورد رضایت اکثریت جامعه بود و این باعث می‌شد حکومت از مشروعیت بسیار عمیقی در جامعه برخوردار باشد.