فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به اهمیت بخش کشاورزی در تولید، مصرف و ایجاد امنیت غذایی، کشورهای مختلف جهان اعم از توسعه­یافته و یا در حال توسعه با روش­های مختلف بخش کشاورزی را مورد حمایت قرار می­دهند و به همین منظور سازمان تجارت جهانی (WTO) نیز اعمال برخی روش‌های حمایتی را تحت عنوان جعبه سبز، از سوی دولت‌ها مجاز دانسته است. طبق توافقنامه کشاورزی اعضای WTO، یارانه­های سبز باید عدم تأثیر یا حداقل تأثیر انحرافی را بر تولید و تجارت داشته باشند. هدف اصلی مقاله حاضر، بررسی ابعاد سیاست حمایتی یارانه سبز، اقدامات عملی و سیاستگذاری­های مربوطه و مقایسه روند تغییرات آن در بین کشورها، با استفاده از روش رئالیسم انتقادی و اتکا به داده­های آماری مقطعی و سری زمانی حاصل از پایگاه­های علمی ـ اطلاعاتی تخصصی است. یافته­های مطالعه و تجارب جهانی حاکی از آن است که کشورهای توسعه یافته سطح یارانه­های سبز خود را به صورت چشمگیری افزایش داده­اند (میانگین 85/25 درصد). در حالی که در کشورهای در حال توسعه مبلغ پرداختی به عنوان نسبتی از تولید ناخالص داخلی کشاورزی، بسیار پایین است (میانگین 75/2 درصد). همچنین شواهد نشان می­دهد علیرغم ادعای صورت گرفته، نحوه عملکرد یارانه­های پرداختی توسط کشورهای توسعه­یافته، منجر به انحرافات معنی­دار تجاری و تولیدی گردیده است. نتیجه این که معیار و طرز عمل جعبه سبز، قطعاً نیاز به یک بازنگری عمده و شفاف­سازی جهت تعیین یک سری از قوانین مشخص دارد. تعیین میزان سقف یارانه سبز قابل پرداخت در کشورهای توسعه­یافته، مجاز بودن پرداخت­های مستقیم تنها در صورت بروز بلایای طبیعی، و تقویت مکانیزم بازنگری، از جمله این قوانین پیشنهادی هستند.