بررسی نظریة شورا از منظر متفکران شیعه و اهل سنت با تکیه بر دیدگاه امام خمینی(ره) و رشیدرضا .
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشیار دانشگاه علامه طباطبائی
3 دانشجوی دکتری دانشگاه علامه طباطبائی
doi
چکیده
شورا یکی از اصول پذیرفتهشده در بین تمامی مذاهب اسلامی است و هر مذهبی بر اساس مبانی خود تفسیر خاصی از آن دارد. این تفاسیرِ متفاوت، بیانکنندة میزان نقش شورا در مردمسالاری دینی است. این مقاله با استفاده از روش تطبیقی، در پی یافتن اشتراکات و تفاوتهای موجود بین نظریة شورا از دیدگاه متفکران شیعه و اهل سنت، با تکیه بر دیدگاههای امام خمینی(ره)و رشیدرضاست. پاسخ به این پرسش، زوایای بحث شورا در اسلام و مبنای مردمسالاری دینی را روشنتر میگرداند؛ چرا که هر دو متفکر طبق استنباط از کتاب و سنت و بر اساس مبانی خود بر اصل شورا تأکید دارند، و آن را بعنوان یک نظریه سیاسی در ایده خود از حکومت اسلامی لحاظ کرده اند اما در جزئیات آن با یکدیگر متفاوتاند. از دیدگاه اغلب متفکران شیعه، بهویژه امام خمینی(ره)، از آنجا که حکومت جنبهای الهی دارد، شورا در مشروعیتِ الهیِ حکومتِ دینی نقشی ندارد و تنها در چگونگی شکل حکومت و ادارة آن مؤثر است و منطبق با شرع اسلام نقشی اساسی در قانونگذاری ایفا میکند؛ اما از در نظر اهل سنت، شورا هم در مشروعیت و شکلگیریِ حکومت نقش دارد و هم در اداره و قانونگذاری آن، زیرا حکومت از دیدگاه اغلب آنان، ازجمله رشیدرضا، صرفاً پدیدهای اجتماعی و بر عهدة مردم است.
