امکانسنجی فقهی تعمیم حکم حرمان ارث به سبب قتل به وصیت، معاونت در قتل، و قتل حاجب از منظر فریقین
نویسندگان
1 گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکدة حقوق، دانشگاه تهران، پردیس فارابی، قم، ایران
2 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدة الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
3 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدة الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22059/jorr.2023.353450.1009244چکیده
گاهی ممکن است وجود اسبابی در شخص وارث سبب منع از ارثبری وی از مورث خود شود که به این اسباب موانع ارث گفته میشود. حال این پژوهش به دنبال یافتن پاسخ به این سؤال اساسی است که آیا میتوان حکم قاتلی را که مورث خود را کشته و از ارث محروم شده است به سایر ابواب فقهی مشابه، مانند وصیت، نیز سرایت داد یا اگر کسی حاجب خود را برای به دست آوردن ارث به قتل برساند یا کسی معاونت در قتل برای دستیابی به ماترک کند آیا آنها نیز مانند باب ارث محروم میشوند یا خیر؟ هدف از این مقاله، ارائة پاسخی مستدل به سؤال مطرحشده است. برای پاسخ به این سؤال، با استفاده از منابع کتابخانهای و روش تحلیلیـ توصیفی حالتهای مختلفی برای مسئلة تحقیق در نظر گرفته شده است؛ جایی که موصیله وارث باشد یا نباشد. همچنین، معاونت در قتل و قتل حاجب و نظرات فقهای امامیه و اهل سنت بررسی شده است. سپس با تحلیل نظرات و یافتههای تحقیق این نتیجه حاصل شد که تعمیم حکم به ابواب دیگر، مانند وصیت و قتل حاجب، امکانپذیر است. دلیل امکانپذیری را اطلاق روایات، اکل مال به باطل، الغای خصوصیت، عرف، بنای عقلا، و مذاق شارع میتوان دانست. مؤید بنای عقلا اعمال محرومیت در قوانین امریکاست.
