نقد و بررسی ثمرههای دو نظریۀ زوجیت حقیقی و زوجیت حکمی در طلاق رجعی
نویسندگان
1 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jorr.2023.333384.1009154چکیده
وضعیت مطلقۀ رجعیه در ایام عده از مباحث مهم فقه و حقوق است و دو نظریه در بین فقها مطرح شده است که عبارتاند از زوجیت حقیقی و زوجیت حکمی مطلقۀ رجعیه. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی ثمرات مطرحشده بر دو نظریۀ مطرحشده را بررسی و ارزیابی کرده است. 9 ثمرۀ بین دو نظریۀ مذکور در کلام حقوقدانان و فقها مطرح شدهاند که برخی از آنها هیچ تأثیر عملی ندارند، مانند اینکه ماهیت طلاق رجعی مانند بیع صرف است یا عقد جایز، ترتب احکام زوجیت در ایام عده، تعبدی است یا مطابق قاعده و اینکه رجوع سبب اعادۀ زوجیت یا مانع افتراق زوجین میشود. بعضی از احکامی که بهعنوان ثمرۀ بحث ذکر شدهاند، اساساً ارتباطی به زوجیت حقیقی و حکمی ندارند، مانند حق یا حکم بودن ماهیت رجوع. بعضی از ثمرات مطرحشده، احکام عملی مهمیاند، اما در ترتب آنها فرقی بین زوجیت حقیقی و حکمی نیست و بنابر هر دو مبنی مترتب میشوند، مانند جواز استمتاع زوجین در ایام عده، حرمت ابدی در صورت زنا با مطلقۀ رجعیه. بررسی عبارات فقها در مورد مطلقۀ رجعیه حاکی از این است که تمامی احکامی که بر زوجه مترتب میشوند، بر مطلقۀ رجعیه نیز مترتب میشوند. بر اساس شواهد مذکور، نتیجهای که جستار حاضر به آن دست یافته این است که دو نظریۀ زوجیت حقیقی و حکمی در مقام عمل هیچ تفاوتی با یکدیگر ندارند.
