فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر، با توجه به تغییرات خانواده و ارزش‌ها و عناصر آن در کلان‌شهرها شاهد تحولات زیادی در امر باروری هستیم. تحولات در حوزۀ خانواده و رفتار باروری حاکی از آن است که تغییرات عمیق و هستی‌شناختی در ذهن، یعنی بستر شکل‌گیری معنا رخ داده که نتیجۀ عملی آن، یعنی زوجین بی‌فرزند و تک‌فرزند در جامعۀ امروزی نمایان است. پژوهش حاضر، با هدف فهم درون‌ذهنیت زوجین بی‌فرزند و تک‌فرزند ساکن شهر اصفهان از ترس در مواجهه با مسئولیت‌پذیری در رابطه با فرزند انجام شده است.با استفاده از روش کیفی و رویکرد تفسیری و نمونه‌گیری نظری، 30 مصاحبۀ عمیق شامل 15 مصاحبه با زوجین بی‌فرزند که حداقل سه سال از ازدواجشان می‌گذرد، انجام شد و 15 مصاحبه نیز با زوجین تک‌فرزند که به‌طور ارادی تصمیم به بی‌فرزندی و تک‌فرزندی گرفته‌اند، صورت گرفت.مقولۀ هستۀ پژوهش با عنوان «مسئولیت‌پذیری فرزندزدا» و پدیدۀ مرکزی آن تحت عنوان «بازتفسیر معنای فرزند» برساخت شد. احساس مسئولیت‌پذیری در قبال فرزندان، یکی از دغدغه‌های مهمی است که می‌تواند تصمیم زوجین به فرزندآوری را تحت تأثیر قرار دهد و قرائن گویای آن است که دست‌کم یکی از دلایل قصد بی‌فرزندی یا کم‌فرزندی برای گروهی از والدین، ملاحظات فرزندپروری و چگونگی ایفای نقش والد است. این فرایند در آن‌ها معنای فرزند را بازتفسیر کرده و معنای گذشته‌نگر از فرزند را که همراه با تکلیف و مبتنی بر انتخاب اجباری بوده زیر سؤال برده است.