مسئلۀ «استحباب طلب فرزند پسر» در متون فقهی: نمونه‌ای از تساهل در بررسی روایات احکام استحبابی

نویسندگان

1 استادیار، گروه فقه و حقوق، پژوهشکدۀ زن و خانواده، قم، ایران

doi
10.22059/jorr.2021.309345.1008922
چکیده

با وجود گزاره‌های متعددی در روایات معصومان(ع) که تبعیض علیه دختران را به‌شدت رد کرده‌، استحباب طلب فرزند پسر در فقه شیعه مستحب شمرده شده است. بررسی روایی این مسئله در متون فقهی با تسامح همراه بوده ‌است. با اینکه برای پسر بودن این فرزند دلیل روایی قابل ‌اعتنایی وجود ندارد، در بیشتر متون فقهی استحباب طلب فرزند پسر تکرار شده‌ است. این مسئله در مقالة حاضر با پاسخ به دو پرسش بررسی شده است؛ پرسش از چگونگی ورود واژة پسر به این مسئله از کتاب نهایة شیخ طوسی و پرسش از چرایی تساهل در بررسی روایات مسئله. با بررسی روایات و متون فقهی روشن می‌شود که این مسئله از زمان شیخ طوسی بدون وجود دلیل روشنی وارد متون فقهی شده و تا زمان مرحوم یزدی و حتی پس از آن ادامه داشته است. تساهل در این مسئله نیز با طرح سه احتمال بررسی و تأثیر پیش‌فرض‌های ذهنی در بررسی روایات توجیه مناسب‌تری ارزیابی شده است.