فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دنیای امروز در حال دگردیسی از جهات مختلف است و این امر در عرصه امنیت بین‌الملل با پیچیدگی بیشتری نسبت به گذشته در حال اتفاق افتادن است، بدین معنی که هنوز گستره و سرعت تحولات و نیز سمت و سوی دگرگونی ساختار نظام‌بین‌الملل، بازیگران و الزامات زیست در چنین محیطی نه تنها کاملاً روشن نیست؛ بلکه پیچیده‌تر از گذشته شده است. در هر دوره‌ای از زندگی انسان عناصر و ابزار مادی و غیرمادی منشأ و محرک تحولات بوده تا اینکه به عصر فناوری‌های پیشرفته به‌ویژه هوش مصنوعی با داعیه جانشینی انسان در تحلیل، پیش‌بینی و تصمیم‌گیری رسیده‌ایم. در فضای نظام‌بین‌الملل قدرت‌های بزرگ و گاهی هژمون‌هایی ظهور کرده‌اند که منبع قدرت‌یابی آنان به برخورداری از فناوری‌ها و علوم روز بستگی داشته است. دستیابی به فناوری‌های جدید در ترکیب و میزان تسلط قدرت‌های بزرگ هر دوره تعیین‌کننده بوده است. تا پایان قرن بیستم، سلاح‌های اتمی معرف توان بازیگران عمده  از نظر تأمین امنیت/بازدارندگی  و البته رشد و توسعه علمی، فنی و اقتصادی بود. تأثیر و جایگاه هوش مصنوعی در مباحث امنیتی و تلاش برای حفظ و تقویت قدرت ملی و بین‌المللی دولت‌ها چیست؟ آیا هوش مصنوعی از ظرفیت تبدیل دارندگان این فناوری به قدرت برتر و احیاناً هژمون برخوردار خواهد بود؟  برآیند ظرفیت‌های سازنده آن در برابر کاربردهای مخرب آن  چگونه خواهد بود؟، چه راهکارهایی پیش روی بشر در ایجاد استانداردها و هنجارهای رفتاری- اخلاقی به منظور سامان‌دهی فضای عملیاتی بازیگران فعال در این حوزه علمی- فنی قرار دارد؟ هوش مصنوعی با سرعت بالایی در حال نفوذ و تسلط بر خدمات، آموزش، بهداشت، فرهنگ، اجتماع، اقتصاد، رفتار مصرف‌کننده و تولیدکننده و قبل و بیش از همه بر حوزه نظامی و سخت امنیت است. کنشگران این عرصه علاوه بر دولت‌ها به‌عنوان بازیگران اصلی نظام بین‌المللی، شامل شرکت‌ها و سازمان‌های محلی، منطقه‌ای و جهانی است که به‌تدریج فراتر از دستور کارهای دولت‌ها عمل کرده‌اند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی در پی پاسخ به پرسش‌های یادشده و میزان تأثیرگذاری این فناوری بر حیات اجتماعی و به‌خصوص امنیت بین‌المللی به‌عنوان فوری‌ترین و حساس‌ترین خواسته دولت‌ها برآمده است. یافته‌های این مقاله حاکی از این است که بازیگران نظام‌بین‌الملل در تلاش‌اند تا با بهره‌برداری از فرصت‌های فناورانه و مقابله با چالش‌های احتمالی، بسترهای جدید بهره‌مندی از هوش مصنوعی را فراهم آورند و از آن برای تأمین امنیت ملی و تنظیم استانداردها و هنجارهای بین‌المللی در راستای منافع ملی خود بهره‌برداری کنند.[1]همچنین توجه به فاصله‌گذاری بین بازیگران رسمی به‌عنوان کارگزار اخلاقی در برابر هوش مصنوعی مدنظر است.